Kompostowanie

Palenie liści w ogrodzie: czy to legalne i co zrobić z liśćmi zamiast tego

Palenie liści na własnej działce jest w praktyce zakazane. Ustawa o odpadach pozwala spalać pozostałości roślinne poza instalacjami tylko wtedy, gdy nie są objęte obowiązkiem selektywnego zbierania, a odpady z ogrodów gminy zbierają dziś selektywnie. Za spalanie odpadów grozi grzywna, a w skrajnym przypadku areszt. Zamiast ogniska możesz liście skompostować, zrobić z nich ziemię liściową, rozłożyć jako ściółkę albo oddać do brązowego pojemnika lub PSZOK.

Listopad to miesiąc, w którym liści jest najwięcej, a cierpliwości do grabienia najmniej. Kusi, żeby zgarnąć je na kupkę i podpalić. Poniżej wyjaśniamy, co mówią przepisy, dlaczego ten dym szkodzi i co z liśćmi zrobić, żeby jeszcze się przydały.

Czy można palić liście na swojej działce?

Nie, jeśli liście są objęte selektywną zbiórką, a tak jest w systemie gminnym. Sam fakt, że ogród jest Twój, niczego tu nie zmienia.

Ustawa o odpadach mówi wprost, że zgromadzone pozostałości roślinne można spalać poza instalacjami, chyba że są objęte obowiązkiem selektywnego zbierania (1). To zastrzeżenie robi całą różnicę. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach obejmuje systemem gospodarki odpadami także odpady z ogrodów, więc liście i gałęzie trafiają do selektywnej zbiórki (3).

Dawniej wielu działkowców pamiętało o „sezonie”, w którym ognisko z gałęzi było dopuszczalne. Dziś nie warto na tym polegać. Zakaz dotyczy też działek rekreacyjnych i przydomowych ogrodów (3).

A rodzinne ogrody działkowe?

W ROD sprawa jest jeszcze prostsza. Regulamin ROD obowiązujący od 1 stycznia 2019 r. w § 68 pkt 5 zakazuje spalania na terenie ogrodu wszelkich odpadów i resztek roślinnych (4).

Jaka kara grozi za palenie liści?

Za spalanie odpadów poza spalarnią ustawa o odpadach przewiduje karę aresztu albo grzywny. Najczęściej kończy się na mandacie.

Przepis karny to art. 191 ustawy o odpadach: kto termicznie przekształca odpady poza spalarnią lub współspalarnią, podlega karze aresztu albo grzywny (2). Mandat od policji lub straży miejskiej może wynieść do 500 zł. Gdy sprawa trafi do sądu, grzywna może sięgnąć 5000 zł (3).

Osobna sprawa to sąsiedzi. Dym, który regularnie wchodzi im do domu, może być uznany za zakłócanie korzystania z ich nieruchomości ponad przeciętną miarę, o czym mówi art. 144 Kodeksu cywilnego (4).

Czy uchwała antysmogowa coś tu zmienia?

Nie daje prawa do palenia liści. Uchwały antysmogowe sejmików dotyczą przede wszystkim kotłów, pieców i kominków oraz paliw, jakich wolno w nich używać (5).

Zakaz palenia liści wynika z ustawy o odpadach, a nie z uchwały antysmogowej. Nawet jeśli w Twoim województwie uchwała jest łagodna, liście w ognisku nadal są odpadem spalanym poza instalacją. Wrzucanie ich do pieca też nie jest wyjściem, bo to nadal spalanie odpadów poza spalarnią.

Dlaczego dym z palonych liści szkodzi?

Bo liście w kupce prawie nigdy nie palą się czysto, tylko tlą. Taki dym zawiera drobny pył, drażniące węglowodory i tlenek węgla.

Specjaliści z Uniwersytetu Purdue opisują to tak (6):

  • drobne cząstki pyłu mogą odkładać się w płucach i zostawać w nich na lata,
  • węglowodory z dymu podrażniają oczy, nos, gardło i płuca, a część z nich ma działanie rakotwórcze,
  • tlenek węgla powstaje przy niepełnym spalaniu, czyli właśnie w tlącej się kupce, i ogranicza transport tlenu we krwi,
  • najbardziej narażone są dzieci, seniorzy, palacze oraz osoby z astmą i chorobami płuc lub serca.

Jesienią dochodzi do tego dym z kominów, bo zaczyna się sezon grzewczy. Ognisko z liści tylko dokłada do tego, czym oddychasz Ty i Twoi sąsiedzi.

Co zrobić z liśćmi zamiast je palić?

Masz cztery dobre wyjścia: kompost, ziemię liściową, ściółkę i gminną zbiórkę. Możesz je łączyć, zależnie od tego, ile masz liści i miejsca.

SposóbKiedy się sprawdzaNa co uważać
KompostownikMasz pryzmę lub kompostownik i trochę materiału zielonegoSame liście rozkładają się wolno, mieszaj je z zielonym
Ziemia liściowa w workach lub siatceMasz dużo liści i możesz poczekaćLiście nie mogą wyschnąć
Ściółka lub koszenie na trawnikuMasz rabaty, krzewy, mało liści na trawnikuNajpierw je rozdrobnij, nie przykrywaj grubo roślin
Brązowy pojemnik lub PSZOKLiści jest za dużo albo nie masz miejscaSprawdź zasady swojej gminy

Jak kompostować liście, żeby nie leżały latami?

Rozdrobnij je i mieszaj z materiałem zielonym, bogatym w azot. Pryzmę co jakiś czas przerzuć.

Suche liście to materiał brązowy, czyli dużo węgla i mało azotu. Sama warstwa liści potrafi leżeć długo bez zmian. Dlatego przekładaj je warstwami z trawą, resztkami warzyw czy zielonymi chwastami bez nasion i od czasu do czasu przerzucaj pryzmę (6). Jeśli nie wiesz, co jeszcze nadaje się do pryzmy, zajrzyj do naszego poradnika co można, a czego nie można wrzucać do kompostownika.

Najprostszy sposób rozdrabniania to kosiarka. Przejedź kosiarką rotacyjną po liściach na trawniku: tniesz je na drobno i od razu zbierasz razem ze ściętą trawą, co daje gotową mieszankę do kompostu (7). Grube liście, takie jak klonu jawora, orzecha czy kasztanowca, lepiej zawsze rozdrobnić (7).

Pilnuj wilgotności. Przesuszone liście stoją w miejscu, przemoczone i ubite zaczynają gnić. Więcej o pielęgnacji pryzmy przeczytasz w tekście kompostownik przydomowy: co to jest i jak o niego dbać.

Jeśli chcesz wesprzeć rozkład, możesz dodać preparat z bakteriami i enzymami. Celuloza, z której w dużej mierze zbudowane są liście, jest rozkładana przez enzym celulazę. Porównanie różnych rodzajów takich środków znajdziesz w artykule jaki środek do kompostu jest najlepszy.

BioMe Kompostownik 250 g

BioMe Kompostownik 250 g

Bakterie kwasu mlekowego i Bacillus oraz enzymy, w tym celulaza rozkładająca celulozę z liści i słomy. Opakowanie 250 g wystarcza na ok. 3 m³ kompostu.

Zobacz produkt

Jak zrobić ziemię liściową w workach lub siatce?

Wilgotne liście włóż do worków z dziurkami albo do klatki z siatki i zostaw w spokoju. Większość liści rozkłada się w ten sposób około dwóch lat (7).

Ziemia liściowa to po prostu rozłożone same liście. Metoda wymaga cierpliwości, ale prawie nie wymaga pracy. Royal Horticultural Society radzi tak (7):

  1. Zbierz liście jesienią, gdy spada ich najwięcej.
  2. Suche liście zwilż, a potem włóż do worka na śmieci, zrób w nim kilka dziur i luźno zawiąż. Możesz też zbudować klatkę z siatki w osłoniętym miejscu, żeby wiatr ich nie rozwiewał.
  3. Pilnuj, żeby liście nie wyschły.
  4. Odstaw worki w kąt ogrodu i poczekaj.

Najlepszą ziemię liściową dają liście dębu, buka i grabu. Igły sosny zbieraj osobno, bo dają kwaśną ziemię, dobrą dla roślin wrzosowatych. Unikaj liści zgrabionych przy ruchliwych drogach (7).

Młodszą lub gorszej jakości ziemię liściową możesz od razu użyć jako ściółkę. Dobrze rozłożoną, starszą niż dwa lata, można dodawać do podłoża do wysiewu i do mieszanek doniczkowych (7).

Czy liście można zostawić na rabatach jako ściółkę?

Tak, najlepiej rozdrobnione. Ściółka z liści ogranicza chwasty, trzyma wilgoć i łagodzi wahania temperatury gleby (6).

Wokół rosnących roślin wystarczy warstwa ok. 5-7 cm (6). Przed rozłożeniem przejedź po liściach kosiarką, bo do ściółkowania nadają się przede wszystkim rozdrobnione.

Na trawniku możesz postąpić jeszcze prościej. Jeśli liści jest niewiele, zmiel je kosiarką bez kosza i zostaw na trawie (6). Gdy warstwa jest gruba, lepiej ją zgrabić i przenieść do kompostu albo na rabaty.

Gdzie oddać liście, jeśli nie masz kompostownika?

Do brązowego pojemnika lub worka na bioodpady albo do PSZOK. Dokładne zasady ustala Twoja gmina.

Pojemnik BIO jest przeznaczony na odpady ulegające biodegradacji, w tym gałęzie drzew i krzewów oraz skoszoną trawę (9). Gminy różnią się jednak szczegółami: limitem worków, terminami odbioru odpadów zielonych, tym, czy gałęzie trzeba rozdrobnić. Sprawdź harmonogram i regulamin w urzędzie albo na stronie gminy. Większe ilości zwykle przyjmuje gminny punkt selektywnej zbiórki, czyli PSZOK.

Co z liśćmi kasztanowca ze szrotówkiem?

Szrotówek zimuje w opadłych liściach, dlatego warto je zgrabić. RHS podaje, że takie liście można kompostować w szczelnie zamkniętych workach, które trzymasz zamknięte do lipca następnego roku. Motyle, które w tym czasie się wylęgną, giną w środku (8). Jeśli nie chcesz trzymać worków przez tyle miesięcy, oddaj te liście do gminnej zbiórki bioodpadów.

FAQ: palenie liści i co z nimi zrobić

Czy mogę spalić liście w kominku lub piecu?

Nie. Liście są odpadem, a odpady można spalać tylko w spalarniach i współspalarniach. Za spalanie ich poza nimi grozi kara z art. 191 ustawy o odpadach (2).

Kto może wystawić mandat za palenie liści?

Policja lub straż miejska. Mandat może wynieść do 500 zł, a w sądzie grzywna do 5000 zł (3).

Ile trwa rozkład liści w workach?

Według RHS większość liści potrzebuje około dwóch lat, żeby zamienić się w ziemię liściową. Igły drzew iglastych mogą rozkładać się dwa do trzech lat (7).

Czy można wrzucić do kompostownika same liście?

Można, ale będą rozkładać się wolno. Lepiej rozdrobnić je kosiarką i przekładać warstwami z materiałem zielonym, np. trawą czy resztkami warzyw.

Czy zakaz palenia dotyczy też gałęzi?

Tak. Gałęzie to również odpady z ogrodu objęte selektywną zbiórką. Możesz je rozdrobnić na kompost lub ściółkę albo oddać do pojemnika BIO czy PSZOK, zgodnie z zasadami gminy (9).

  1. Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, art. 31 (Dz.U. 2023 poz. 1587 t.j.), arslege.pl
  2. Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, art. 191, arslege.pl
  3. Infor.pl, „Wiosna w ogrodzie. Czy wolno palić liście i gałęzie na posesji?”, infor.pl
  4. Rzeczpospolita, „Czy można palić liście na działce? Oto aktualne przepisy”, rp.pl
  5. Rzeczpospolita, „Uchwały antysmogowe: gdzie zostały przyjęte i jaka jest sankcja za ich naruszenie”, rp.pl
  6. Purdue University, Indiana Yard and Garden, „Please Don’t Burn Your Leaves”, purdue.edu
  7. Royal Horticultural Society, „Leafmould”, rhs.org.uk
  8. Royal Horticultural Society, „Horse chestnut leaf-mining moth”, rhs.org.uk
  9. Ministerstwo Klimatu i Środowiska, „Jak segregować odpady?”, gov.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *