HoReCa

Tłuszcz na okapie i filtrach w kuchni gastronomicznej: jak często myć i kto czyści kanały

Tłuszcz zebrany w okapie, filtrach labiryntowych i kanale wentylacyjnym to paliwo, które może zapalić się od płomienia z patelni lub grilla, a przy okazji kapie, brudzi i psuje ciąg. Filtry myj regularnie, tak często, jak wymaga tego instrukcja okapu i intensywność smażenia. Przewody wentylacyjne w obiekcie, w którym spala się paliwo, trzeba czyścić co najmniej raz w roku, a częściej, jeśli wymagają tego warunki użytkowania. Tę pracę wykonuje osoba z kwalifikacjami kominiarskimi albo wyspecjalizowana firma, nie kucharz po zmianie.

Ten tekst jest dla Ciebie, jeśli prowadzisz małą gastronomię albo stoisz przy garach w bistro, barze czy food trucku. Pokażemy, gdzie tłuszcz się zbiera, co mówią przepisy, jak umyć filtry i okap oraz co zrobić z brudną wodą po myciu.

Dlaczego tłuszcz w okapie i kanale to ryzyko pożarowe?

Bo tłuszcz osadzony w filtrach i kanale pali się, a ogień w przewodzie trudno ugasić. Wystarczy płomień z woka, grilla albo zapalony olej na patelni, żeby żar został zassany pod okap.

Okap zasysa powietrze pełne pary i drobnych kropel tłuszczu. Filtry labiryntowe zatrzymują część z nich, ale nie wszystko. Reszta osiada na ściankach kanału, warstwa po warstwie, i twardnieje.

Gdy ogień dostanie się do kanału, ma przed sobą długą „ścieżkę” paliwa. Może przejść poza kuchnię, przez stropy i ściany, w miejsca, do których nie dosięgniesz gaśnicą ani kocem gaśniczym. Dlatego czysty filtr to pierwsza bariera, a czysty kanał druga.

Czy zatłuszczony okap to też problem higieniczny?

Tak. Tłuszcz z okapu potrafi kapać na stanowisko pracy i na jedzenie, a zapchane filtry słabiej wyciągają parę, która osiada potem na ścianach i sprzęcie.

Przepisy higieniczne dla firm spożywczych wymagają, żeby pomieszczenia były utrzymane w czystości i dobrym stanie. Wymagają też, żeby systemy wentylacyjne miały filtry i inne części do czyszczenia łatwo dostępne (2). Innymi słowy: filtr ma być do wyjęcia i ma być myty.

Do tego dochodzi zapach. Stary, zjełczały tłuszcz w okapie śmierdzi, a w małej sali czuć to od razu. Gość nie widzi filtra, ale czuje kuchnię.

Jak często myć filtry labiryntowe w okapie?

Polskie przepisy nie podają jednej liczby dla filtrów okapowych. Trzymaj się instrukcji producenta okapu i dopasuj częstotliwość do tego, ile i jak smażysz.

Kuchnia z frytownicą, grillem i wokiem pracująca cały dzień brudzi filtry dużo szybciej niż kawiarnia, która podgrzewa tosty. Dla porównania: w amerykańskim stanie Utah przepisy różnicują czyszczenie instalacji wyciągowej według rodzaju kuchni, od raz w miesiącu przy paleniu drewnem lub węglem, przez raz na kwartał przy dużym obłożeniu (grill, wok, praca całodobowa), po raz w roku przy małej skali (3). To nie są przepisy obowiązujące w Polsce, ale dobrze pokazują zasadę: im więcej tłuszczu w powietrzu, tym częściej sprzątasz.

Proste sygnały, że filtr trzeba umyć od razu:

  • filtr jest lepki w dotyku albo widać na nim brązowy nalot,
  • tłuszcz kapie z krawędzi okapu,
  • okap wyraźnie gorzej wyciąga parę i zapachy,
  • w kuchni czuć zjełczały tłuszcz, mimo że blaty są czyste.

Najlepiej wpisz mycie filtrów do grafiku sprzątania, z datą i podpisem. Wtedy nie zależy to od pamięci jednej osoby, a przy kontroli masz dowód, że o to dbasz.

Co mówi rozporządzenie MSWiA o czyszczeniu przewodów wentylacyjnych?

W obiektach, w których spala się paliwo stałe, ciekłe lub gazowe, zanieczyszczenia z przewodów wentylacyjnych usuwa się co najmniej raz w roku, jeśli warunki użytkowania nie wymagają częściej. Robią to osoby z kwalifikacjami kominiarskimi (1).

Chodzi o § 34 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Zwróć uwagę na dopisek o warunkach użytkowania. Kuchnia, która smaży codziennie przez wiele godzin, to właśnie sytuacja, w której raz w roku może nie wystarczyć.

W tym samym paragrafie jest zapis o zakładach zbiorowego żywienia i usługach gastronomicznych: przewody dymowe i spalinowe od ich palenisk czyści się co najmniej raz w miesiącu, jeśli przepisy miejscowe nie stanowią inaczej (1). To dotyczy przewodów od palenisk (np. pieca opalanego drewnem czy kotła), a nie przewodu wentylacyjnego od okapu. Te dwie rzeczy łatwo pomylić.

Co czyściszMinimalna częstotliwość wg § 34Kto
Przewody dymowe i spalinowe od palenisk w gastronomiico najmniej raz w miesiącu, jeśli przepisy miejscowe nie stanowią inaczejosoba z kwalifikacjami kominiarskimi
Przewody wentylacyjne w obiekcie, gdzie spala się paliwoco najmniej raz w roku, częściej, jeśli wynika to z warunków użytkowaniaosoba z kwalifikacjami kominiarskimi
Filtry okapubrak liczby w przepisach, wg instrukcji producenta i obłożenia kuchnipersonel kuchni

Jeśli Twój lokal jest w budynku wielorodzinnym lub w galerii, kanał często należy do części wspólnej. Zapytaj zarządcę, kto zleca czyszczenie, jak często i kto przechowuje protokoły. Gdy masz wątpliwości, czy przepis obejmuje Twoją kuchnię (na przykład w pełni elektryczną), sprawdź to u zarządcy, kominiarza albo w komendzie straży pożarnej.

Kto czyści kanały wentylacyjne w lokalu gastronomicznym?

Kanały czyści wyspecjalizowana firma lub kominiarz z kwalifikacjami. Ty odpowiadasz za filtry, okap i to, żeby kanał był regularnie zlecany do czyszczenia.

Nie wkładaj ręki ani szczotki w kanał na własną rękę. Nie zobaczysz, co jest dalej, możesz uszkodzić przepustnice czy wentylator, a i tak nie zdobędziesz dokumentu, który przyda się przy kontroli albo rozmowie z ubezpieczycielem. Po wizycie firmy poproś o protokół i trzymaj go razem z grafikiem mycia filtrów.

Jak umyć filtry labiryntowe krok po kroku?

Wyjmij filtry, namocz je w ciepłej wodzie, rozpuść tłuszcz odtłuszczaczem, spłucz i wysusz. Zmywarkę stosuj tylko wtedy, gdy producent filtra wyraźnie na to pozwala.

  1. Wyłącz okap i palniki. Poczekaj, aż filtry ostygną.
  2. Wyjmij filtry i od razu zetrzyj ręcznikiem papierowym grube, ciekłe resztki tłuszczu. Ręcznik wyrzuć do odpadów, nie do zlewu.
  3. Namocz filtry w ciepłej wodzie z płynem do naczyń. Ciepło zmiękcza zastygły tłuszcz.
  4. Spryskaj filtry odtłuszczaczem z obu stron i zostaw na kilka minut, przy starym nalocie dłużej.
  5. Przeszoruj szczotką wzdłuż kanałów labiryntu. Unikaj druciaków na delikatnych powierzchniach.
  6. Spłucz dokładnie czystą wodą, odstaw do wyschnięcia i dopiero wtedy włóż z powrotem.

Filtry bywają ze stali nierdzewnej albo z aluminium. Środki alkaliczne mogą matowić aluminium, więc przy takim filtrze najpierw sprawdź preparat na małym fragmencie i zajrzyj do instrukcji producenta. Ta sama zasada dotyczy zmywarki: część filtrów można w niej myć, część nie.

Dobrze mieć drugi komplet filtrów. Brudne idą do moczenia, czyste od razu do okapu, a kuchnia nie pracuje ani minuty bez filtra.

BioHome Płyn do Odtłuszczania

BioHome Płyn do Odtłuszczania

Alkaliczny spray o pH 10 na zapieczony tłuszcz na okapach, rusztach i blachach. Piana trzyma się powierzchni pionowych, także okapu od spodu, a formuła nie jest sklasyfikowana jako niebezpieczna według CLP.

Zobacz produkt

Jak wyczyścić okap z zewnątrz i od spodu?

Spryskaj powierzchnię odtłuszczaczem, odczekaj, przetrzyj gąbką i spłucz wilgotną ściereczką. Zacznij od spodu i wnętrza okapu, bo tam tłuszczu jest najwięcej.

Z BioHome Płynem do Odtłuszczania robisz to tak, jak podaje producent. Rozpylasz preparat z około 20 cm. Przy lekkim nalocie zostawiasz go na 5 minut, przy zapieczonym na 15, a przy starych warstwach nawet na 30 minut z ponownym spryskaniem. Potem przecierasz gąbką, przy uporczywym osadzie szczotką z twardszym włosiem.

Na koniec spłucz wszystko wodą albo wytrzyj mokrą ściereczką. Producent podkreśla to szczególnie przy powierzchniach, które mają kontakt z żywnością, czyli rusztach i blachach. Preparat nie wymaga gogli ani rękawic chemicznych, ale producent zaleca rękawice, a przy kilkunastu minutach szorowania i tak je założysz.

Nie zapomnij o miejscach, które łatwo pominąć: rynience lub zbiorniczku na skropliny, jeśli Twój okap go ma, krawędziach, uchwytach filtrów i ścianie nad linią gotowania. Więcej o myciu blatów i frontów znajdziesz w tekście jak odtłuścić powierzchnie w kuchni.

Co zrobić z brudną wodą po myciu filtrów?

Nie wylewaj jej do odpływu bez sitka i separatora tłuszczu. Tłuszcz z wody po moczeniu filtrów zastyga w rurach tak samo jak olej z frytownicy.

Zanim wylejesz wodę, zbierz z jej powierzchni to, co pływa, i wyrzuć do odpadów. Wylewaj wodę przez zlew z sitkiem, który prowadzi do separatora tłuszczu, jeśli lokal go ma. Nigdy nie wylewaj do kanalizacji zużytego oleju, on trafia do osobnego pojemnika i odbiorcy odpadów.

Mimo to część tłuszczu i tak przechodzi przez syfon i osiada w rurach. Jak sobie z tym radzić w lokalu, piszemy w artykule jaki środek do rozpuszczania tłuszczu w rurach wybrać w HoReCa. Mechanizm narastania kożucha w instalacji opisujemy w tekście tłuszcz w kanalizacji.

BioMe odtłuszczacz do rur Drain Easer 300 g

BioMe odtłuszczacz do rur Drain Easer 300 g

Bakterie Bacillus i pięć enzymów, w tym lipaza, stopniowo rozkładają kożuch tłuszczowo-białkowy w odpływach zlewów. Profilaktycznie 20 g co 7-10 dni, najlepiej wieczorem.

Zobacz produkt

Pamiętaj, że to wsparcie dla rur, a nie zamiennik separatora ani jego opróżniania. Biopreparat działa powoli, w ciągu godzin i dni, a nie w kilka minut.

FAQ: tłuszcz na okapach i filtrach w gastronomii

Czy filtry labiryntowe można myć w zmywarce?

Tylko jeśli producent filtra na to pozwala. Część filtrów, zwłaszcza aluminiowych, może się odbarwić. Gdy instrukcji nie ma, myj ręcznie: moczenie w ciepłej wodzie, odtłuszczacz, szczotka, płukanie.

Czy kanał od okapu trzeba czyścić raz w miesiącu?

Rozporządzenie podaje raz w miesiącu dla przewodów dymowych i spalinowych od palenisk w gastronomii. Dla przewodów wentylacyjnych podaje minimum raz w roku, częściej, jeśli wymagają tego warunki użytkowania (1). Ustal szczegóły z zarządcą i firmą czyszczącą.

Czy mogę sam wyczyścić kanał wentylacyjny w lokalu?

Przepis wskazuje osoby z kwalifikacjami kominiarskimi. Wyjątek dotyczy domów jednorodzinnych oraz budynków zagrodowych i letniskowych, a nie lokali gastronomicznych (1).

Czy po BioHome trzeba spłukać ruszty i blachy?

Tak. Producent zaleca dokładne spłukanie wodą lub przetarcie mokrą ściereczką, szczególnie powierzchni, które mają kontakt z żywnością.

Czy wodę po moczeniu filtrów mogę wylać do toalety?

Nie. Tłuszcz zastygnie w rurach niezależnie od tego, którędy go wylejesz. Zbierz to, co pływa, a wodę wylej przez zlew z sitkiem podłączony do separatora tłuszczu.

  1. Rozporządzenie MSWiA z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (t.j. Dz.U. 2023 poz. 822), „§ 34”, lexlege.pl
  2. Rozporządzenie (WE) nr 852/2004 w sprawie higieny środków spożywczych, „Załącznik II, rozdział I” (tekst angielski), legislation.gov.uk
  3. Utah State Fire Marshal, „Kitchen Exhaust Duct Cleaning Maintenance”, firemarshal.utah.gov

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *