Dom

Chusteczki nawilżane „do spłukiwania”: czy naprawdę można je wrzucać do toalety?

Nie, chusteczek nawilżanych nie wrzucaj do toalety, nawet jeśli na opakowaniu jest napis „do spłukiwania” albo „flushable”. Papier toaletowy rozpada się w wodzie w kilka minut, a chusteczka zwykle zostaje w jednym kawałku na tyle długo, że zdąży dopłynąć do rury, pompy albo szamba. Miejsce zużytej chusteczki jest w koszu, a do toalety trafiają tylko papier i to, co wydala człowiek.

Czym chusteczka nawilżana różni się od papieru toaletowego?

Papier toaletowy jest zrobiony tak, żeby po namoczeniu szybko tracić wytrzymałość i rozpadać się na drobne włókna. Chusteczka nawilżana ma odwrotne zadanie: musi być mokra w opakowaniu i nie rwać się w dłoni.

Chusteczki to włókniny, czyli włókna splątane i związane ze sobą tak, żeby materiał był mocny także na mokro. W części z nich są włókna z tworzyw sztucznych. W prostym teście przytaczanym przez Uniwersytet Florydy papier toaletowy rozpuścił się po 5 minutach moczenia w wodzie, a chusteczki po 24 godzinach były prawie nienaruszone (1).

Jeśli zastanawiasz się, czy sam papier też może sprawiać kłopot, zajrzyj do naszego tekstu o tym, jaki papier toaletowy wybrać do oczyszczalni biologicznej.

CechaPapier toaletowyChusteczka nawilżana
Do czego jest projektowanyMa się szybko rozpaść w wodzieMa być wytrzymały na mokro
Zachowanie w rurzeRozpada się na włóknaDługo zostaje w całości, łączy się z innymi chusteczkami i tłuszczem
MateriałCelulozaWłóknina, w części produktów z udziałem tworzyw sztucznych
Gdzie wyrzucaćDo toaletyDo kosza

Co właściwie oznacza napis „do spłukiwania” albo „flushable”?

To deklaracja producenta, a nie jedno wspólne, urzędowe oznaczenie. Zwykle znaczy tyle, że chusteczka przeszła testy, które wybrał lub opracował sam przemysł, i że da się ją spłukać bez zatkania muszli.

„Spłukuje się” nie oznacza jednak „rozpada się tak jak papier”. Chusteczka może bez trudu zniknąć z muszli, a kłopot zacznie się kilka metrów dalej: na kolanku rury, na kracie w studzience albo na wirniku pompy.

Jak testuje się chusteczki „do spłukiwania”?

Istnieją dwa najczęściej przywoływane zestawy testów: wytyczne branży włóknin EDANA i INDA (wydanie 4, w skrócie GD4) oraz brytyjski standard wodociągów „Fine to Flush” (WIS 4-02-06). Oba sprawdzają, czy chusteczka rozpada się w ruchu wody, ale różnią się tym, kto je ustala.

Wytyczne GD4 opracowały organizacje producentów włóknin. Jednym z testów jest tak zwany slosh box, czyli skrzynia, która kołysze chusteczką w wodzie. W wydaniu 4 skrócono czas tego testu ze 180 do 60 minut i podniesiono próg: przez sito 12 mm musi przejść ponad 60% materiału, a nie 25%. Zaostrzono też test pompy komunalnej (2).

Te same wytyczne mówią, że chusteczek dla niemowląt nie powinno się reklamować jako „do spłukiwania”, nawet jeśli przejdą testy, bo to właśnie one najczęściej trafiają do ścieków. Produkty, które nie spełniają wymagań, mają mieć na opakowaniu symbol „Do Not Flush”, czyli „nie spłukiwać” (2).

Standard „Fine to Flush” stworzyły brytyjskie wodociągi razem z instytutem badawczym WRc. Producent mógł umieścić znak na opakowaniu tylko wtedy, gdy chusteczka przeszła ich testy (3). Water UK wycofało jednak ten certyfikat w marcu 2024 r., bo ludzie źle go rozumieli. Część osób uznała, że skoro niektóre chusteczki mają znak, to wszystkie można spłukiwać, a inni nie trzymali się zasady, żeby spłukiwać tylko jedną chusteczkę naraz (4). Sam standard jest dziś w archiwum, a wodociągi powtarzają, że do toalety trafiają tylko mocz, papier i kał (5).

Co pokazują badania i doświadczenia wodociągów?

Pokazują, że chusteczki to jedna z głównych przyczyn zatorów w kanalizacji. Także te opisane jako „do spłukiwania” wypadają w niezależnych testach słabo.

Naukowcy z dawnego Ryerson University w Toronto (dziś Toronto Metropolitan University) w 2019 r. sprawdzili 101 jednorazowych produktów, w tym 23 oznaczone przez producentów jako „do spłukiwania”. Żaden nie rozpadł się na tyle, żeby bezpiecznie przejść przez kanalizację (6).

Rząd Wielkiej Brytanii, powołując się na badania branży wodociągowej UKWIR, podaje, że chusteczki nawilżane mają udział w 94% zatorów kanalizacji, a ich usuwanie kosztuje firmy wodociągowe około 200 mln funtów rocznie (7). Brytyjskie wodociągi opisywały też tzw. fatbergi, czyli wielkie czopy z tłuszczu i chusteczek. Jeden z nich, wyciągnięty w 2017 r. w londyńskiej dzielnicy Whitechapel, miał 250 metrów długości (3). Więcej o tym, jak tłuszcz skleja się w rurach, przeczytasz w tekście o tłuszczu w kanalizacji.

W Polsce mówią o tym samym wodociągi miejskie. MPWiK we Wrocławiu, apelując o niewrzucanie chusteczek do kanalizacji, przypomina, że zatory powodują zapychanie się pomp w pompowniach ścieków i wymagają natychmiastowej interwencji ekip (8). Praca opublikowana w repozytorium Politechniki Krakowskiej, opisująca pomiary z Berlina, wskazuje, że chusteczki z włókniny nie rozpadają się w kanalizacji, zbijają się w duże skupiska i zatykają pompy (9).

Czy w chusteczkach jest plastik?

W części tak. W Unii Europejskiej od 3 lipca 2021 r. opakowania chusteczek nawilżanych, które zawierają tworzywa sztuczne, muszą mieć specjalne oznaczenie informujące o plastiku w produkcie (10).

Oznaczenie dotyczy chusteczek o powierzchni co najmniej 10 cm² (10). Brak oznaczenia nie zmienia rady: chusteczka bez plastiku też jest wytrzymała na mokro. Brytyjski rząd ostrzega, że spłukane chusteczki z plastikiem mogą się rozpadać na mikroplastik, który trafia do rzek i mórz. Dlatego w Anglii ich sprzedaż ma zostać zakazana, według zapowiedzi wiosną 2027 r. (7).

Co dzieje się z chusteczką w szambie?

Zostaje w zbiorniku. Nie rozpada się tak jak papier, więc dokłada się do osadu na dnie albo do kożucha na powierzchni, a wywozi ją dopiero wóz asenizacyjny.

Specjaliści z Uniwersytetu Nebraski wymieniają chusteczki, także te z napisem „do spłukiwania”, wśród rzeczy, których nigdy nie należy spłukiwać. Ostrzegają, że stałe odpadki gromadzą się w zbiorniku, przez co trzeba go częściej opróżniać, a ich nadmiar może zatkać rury, filtry i pole rozsączające (11).

W praktyce chusteczki potrafią też łączyć się z tłuszczem w gęstą warstwę przy lustrze ścieków. O tym, jak powstaje taka warstwa i czym grozi, piszemy w artykule o kożuchu w szambie.

Co dzieje się z chusteczką w przydomowej oczyszczalni i przepompowni?

Tu szkody są zwykle większe niż w szambie, bo po drodze są pompy, pływaki, filtry i wąskie przewody. Chusteczka, która nie rozpadła się w osadniku, może dopłynąć do urządzeń.

W przepompowni wirnik pompy zasysa ścieki razem ze wszystkim, co w nich pływa. Długie, mocne włókna owijają się wokół wirnika, a chusteczki zbite z tłuszczem oblepiają pływak. Skutki są typowe:

  • pompa buczy, ale słabo tłoczy albo nie rusza,
  • pływak nie reaguje na poziom ścieków, więc pompa nie włącza się na czas albo pracuje bez przerwy i się przegrzewa,
  • poziom w komorze rośnie, a ścieki mogą się cofać,
  • trzeba wyciągnąć pompę i ręcznie ją oczyścić albo wezwać serwis.

W oczyszczalni z drenażem dochodzi jeszcze jedno ryzyko: wszystko, co nie zostanie zatrzymane w osadniku, może trafić do rur rozsączających i przyczynić się do ich zatkania (11).

Czy biopreparat rozłoży chusteczki w szambie albo przepompowni?

Nie. Żaden biopreparat, także nasz, nie rozłoży chusteczek nawilżanych w rozsądnym czasie. Jedynym skutecznym rozwiązaniem jest niewrzucanie ich do toalety.

Bakterie i enzymy w biopreparatach pomagają rozkładać to, co do szamba trafiać powinno: tłuszcze, białka, skrobie i papier. Dzięki temu mniej tłuszczu skleja się w kożuch i mniej biomasy narasta na pływakach. To przydaje się szczególnie w przepompowni, gdzie tłuszcz jest spoiwem, które wiąże włókna w twardy narost.

Jeśli masz przepompownię, możesz zawiesić w komorze blok, który przez cały czas powoli uwalnia bakterie i enzymy.

BioMe do przepompowni ścieków, blok bakteryjny 200 g

BioMe do przepompowni ścieków, blok bakteryjny 200 g

Blok zanurzony w ściekach powoli uwalnia bakterie, enzymy i woski, które rozpuszczają tłuszcze i chronią pompę oraz pływak przed zarastaniem biomasą. Nie rozłoży chusteczek, więc nadal wyrzucaj je do kosza.

Zobacz produkt

W szambie i przydomowej oczyszczalni możesz wspierać bakterie preparatem sypkim, który wsypujesz do toalety. Dawka to 20 g co 7 dni dla zbiornika do 10 m³ i 40 g dla większego zbiornika lub domu z więcej niż 6 osobami. Pamiętaj, że preparat nie zastępuje wywozu, a chusteczki, które już są w zbiorniku, wyjedzie dopiero wóz asenizacyjny.

BioMe do szamba Septic Tank Balance

BioMe do szamba Septic Tank Balance

Granulat z bakteriami Bacillus i enzymami, który pomaga rozkładać tłuszcze, białka, skrobie i papier w szambie i przydomowej oczyszczalni oraz ogranicza kożuch i zapach. Chusteczek nawilżanych nie rozkłada.

Zobacz produkt

Jak w praktyce pozbyć się chusteczek z toalety?

Postaw obok sedesu mały kosz z pokrywką i wyrzucaj tam każdą zużytą chusteczkę. To jedyny nawyk, który naprawdę chroni rury, pompę i zbiornik.

  1. Kosz z pokrywką i workiem ustaw tak, żeby był pod ręką.
  2. Powiedz domownikom i gościom, że w domu jest szambo albo oczyszczalnia.
  3. Nie ufaj napisom „do spłukiwania”, „biodegradowalne” czy „rozpuszczalne”. Żaden z nich nie znaczy, że chusteczka rozpadnie się jak papier.
  4. Sprawdź, czy na opakowaniu jest oznaczenie o plastiku w produkcie. Jeśli tak, to tym bardziej kosz.

FAQ: chusteczki nawilżane a toaleta

Czy jedna chusteczka od czasu do czasu coś zmieni?

Pojedyncza chusteczka zwykle nie zatka rury od razu, ale chusteczki się sumują i zbijają z tłuszczem, więc „od czasu do czasu” przez rok daje sporą kulę.

Czy chusteczki z napisem „biodegradowalne” można spłukiwać?

Nie. Biodegradacja to proces liczony w tygodniach, a chusteczka musiałaby rozpaść się w ciągu minut, zanim dopłynie do pompy albo zbiornika. Takie chusteczki też wyrzucaj do kosza.

A nawilżany papier toaletowy?

Jeśli to włóknina w formie chusteczek, traktuj ją jak chusteczkę. Bezpieczniej jest zwilżyć zwykły papier toaletowy wodą.

Mam w przepompowni zwój chusteczek na pompie. Co robić?

Wyłącz zasilanie pompy i dopiero potem ją wyciągnij oraz oczyść, w rękawicach i z zachowaniem ostrożności przy otwartej komorze. Jeśli nie masz doświadczenia, wezwij serwis. Biopreparat nie usunie zwoju, może tylko pomóc ograniczyć narastanie tłuszczu.

Czy szambo z chusteczkami trzeba częściej opróżniać?

Stałe odpadki, których bakterie nie rozkładają, zostają w zbiorniku i zajmują miejsce, dlatego mogą wymuszać częstsze opróżnianie (11). Najprościej temu zapobiec, wyrzucając chusteczki do kosza.

  1. Y. Zhuang, UF/IFAS Extension, „Flushable or Not”, blogs.ifas.ufl.edu
  2. Nonwovens Industry, „INDA President Discusses Updated Flushability Guidelines”, nonwovens-industry.com
  3. Water UK, „Fine to Flush: a major new development in the fight against fatbergs”, water.org.uk
  4. The Water Report, „Fine to Flush certification to go down the pan”, thewaterreport.co.uk
  5. Water UK Standards Board, „WIS 4-02-06 Issue 1.2 Fine to Flush”, standards-board.water.org.uk
  6. Toronto Metropolitan University (dawniej Ryerson University), „What not to flush”, torontomu.ca
  7. GOV.UK, „New law bans plastic wet wipes to protect rivers and seas”, gov.uk
  8. Wrocław.pl, MPWiK we Wrocławiu, „Rękawiczek, maseczek i chusteczek nie wrzucajmy do kanalizacji”, wroclaw.pl
  9. Biblioteka Politechniki Krakowskiej, repozytorium: skład ścieków, ciała stałe, chusteczki nawilżane, niedrożność, repozytorium.biblos.pk.edu.pl
  10. Wiadomości Kosmetyczne, „UE wprowadziła nowy wymóg dotyczący nawilżanych chusteczek”, wiadomoscikosmetyczne.pl
  11. B. Schuerman, UNL Water, „Flushing Products Other Than Toilet Paper Can Cause Big Problems Down the Line”, water.unl.edu

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *