Ogród

Aktywator mikroflory glebowej: co to jest i czym różni się od nawozu

Aktywator mikroflory glebowej to preparat z żywymi mikroorganizmami (bakteriami, czasem grzybami) i często enzymami, który ma wspierać życie biologiczne gleby wokół korzeni. Nawóz dostarcza roślinie składniki pokarmowe, takie jak azot, fosfor i potas. Aktywator sam w sobie nie jest źródłem tych składników: jego zadaniem jest pomóc mikroorganizmom rozkładać materię organiczną i udostępniać roślinom to, co już jest w glebie. Dlatego nie zastąpi ani nawożenia, ani kompostu.

Poniżej wyjaśniam, co żyje w glebie, jak działają preparaty mikrobiologiczne, co mówią o nich przepisy UE i czego realnie możesz się po nich spodziewać w swoim ogrodzie.

Co to jest mikroflora glebowa?

Mikroflora glebowa to drobnoustroje żyjące w glebie: głównie bakterie, grzyby i promieniowce. W łyżce zdrowej gleby jest więcej organizmów niż ludzi na Ziemi (1).

Każda z tych grup robi coś innego. Bakterie rozkładają materię organiczną i przetwarzają ją w formy, które roślina może pobrać. Niektóre z nich współpracują z roślinami motylkowymi, takimi jak groch czy koniczyna, i wiążą azot z powietrza (2).

Grzyby także rozkładają resztki roślinne, szczególnie twardsze, jak zrębki drewna. Ich długie strzępki potrafią przenosić składniki pokarmowe na dalsze odległości i łączyć się z korzeniami roślin (2). Promieniowce to bakterie, które również rozkładają materię organiczną. To one wytwarzają geosminę, czyli związek odpowiedzialny za zapach świeżej ziemi (2).

Mikroorganizmy nie działają same. W glebie żyją też pierwotniaki, nicienie, roztocza i dżdżownice, które jedzą bakterie, rozdrabniają resztki i przemieszczają materię. Razem tworzą sieć, w której martwe liście i korzenie zamieniają się w składniki pokarmowe dla roślin.

Co mikroorganizmy robią w glebie dla roślin?

Najważniejsza praca mikroflory to rozkład materii organicznej i uwalnianie z niej składników pokarmowych. Ten proces nazywa się mineralizacją: związki organiczne zamieniają się w proste formy mineralne, które korzenie mogą pobrać.

W praktyce wygląda to tak:

  • Rozkład resztek. Opadłe liście, ściółka, kompost i obumarłe korzenie są pokarmem dla bakterii i grzybów.
  • Uwalnianie składników. Z rozłożonej materii uwalnia się m.in. azot w formie dostępnej dla roślin. Pierwotniaki i nicienie, zjadając bakterie, oddają nadmiar azotu do gleby (2).
  • Wiązanie azotu. Bakterie brodawkowe współpracujące z motylkowymi wprowadzają do obiegu azot z powietrza.
  • Struktura gleby. Dżdżownice i inne organizmy drążą kanały, przez które lepiej wsiąka woda i dociera powietrze (2).

Zwróć uwagę na jedną rzecz: mikroorganizmy nie tworzą składników z niczego (poza wiązaniem azotu z powietrza). One przerabiają to, co trafia do gleby. Bez materii organicznej nie mają czego rozkładać.

Czym jest biostymulator i preparat mikrobiologiczny według przepisów?

Unijne rozporządzenie 2019/1009 o produktach nawozowych opisuje biostymulator roślin jako produkt, który pobudza procesy odżywiania roślin niezależnie od zawartości składników pokarmowych w samym produkcie. Ma poprawiać wykorzystanie składników, odporność na stres abiotyczny (np. suszę), cechy jakościowe lub dostępność składników związanych w glebie i ryzosferze (3).

Biostymulatory dzielą się na mikrobiologiczne, oparte na żywych organizmach, takich jak bakterie czy grzyby, oraz niemikrobiologiczne, np. ekstrakty z alg, kwasy humusowe czy aminokwasy (3).

Na razie lista mikroorganizmów, które mogą trafić do biostymulatora z oznakowaniem CE według tego rozporządzenia, jest krótka. Obejmuje cztery grupy: Azotobacter, Azospirillum, Rhizobium i grzyby mikoryzowe (4). Trwają prace nad jej rozszerzeniem (5). Polska ustawa o nawozach i nawożeniu nie definiuje biostymulatora, a w kraju funkcjonują też krajowe zezwolenia m.in. dla środków wspomagających uprawę roślin (5).

Dla Ciebie jako ogrodnika wniosek jest prosty: słowa „aktywator”, „biostymulator” i „preparat mikrobiologiczny” opisują produkty, które mają wspierać procesy w glebie i roślinie. Nie są to nawozy w potocznym znaczeniu.

Czym aktywator glebowy różni się od nawozu?

Nawóz dostarcza składniki pokarmowe, a aktywator ma pomóc mikroorganizmom w ich udostępnianiu. Podstawowym zadaniem biostymulatora nie jest dostarczanie składników (3).

CechaNawózAktywator mikrofloryKompost
Co dostarczaSkładniki pokarmowe (N, P, K i inne)Mikroorganizmy, często enzymyMaterię organiczną, składniki i życie glebowe
Główna rolaUzupełnienie braków składnikówWsparcie procesów w strefie korzeniPokarm dla mikroflory i poprawa struktury
Czy zastąpi pozostałeNie zastąpi materii organicznejNie zastąpi nawożenia ani materii organicznejPrzy dużych potrzebach roślin może nie wystarczyć

Te trzy rzeczy nie konkurują ze sobą. Jeśli gleba jest uboga w składniki, sam aktywator tego nie zmieni. Jeśli brakuje w niej materii organicznej, wprowadzone bakterie nie będą miały czego jeść.

Co aktywator mikroflory może realnie dać, a czego nie?

Aktywator może wesprzeć procesy biologiczne w glebie, ale jego działanie zależy od warunków. W niesprzyjających warunkach skuteczność spada albo efektu nie ma wcale.

Brytyjska rada AHDB zwraca uwagę, że na powodzenie preparatów mikrobiologicznych wpływa wilgotność i temperatura gleby, jej odczyn i zasobność, a także konkurencja z mikroorganizmami, które już w niej żyją. Zaleca też przestrzeganie zaleceń producenta dotyczących przechowywania i stosowania (6). Ta sama instytucja radzi sprawdzać deklaracje producentów i najpierw testować produkt na małej powierzchni (3).

Czego więc się nie spodziewać?

  • Aktywator nie uzupełni dużego niedoboru azotu, fosforu czy potasu.
  • Nie zrekompensuje braku materii organicznej w piaszczystej czy wyjałowionej glebie.
  • Nie zadziała dobrze w przesuszonej, zimnej lub skrajnie kwaśnej glebie.
  • Nie poprawi drenażu zbitej, gliniastej ziemi.

Najwięcej sensu ma tam, gdzie gleba dostaje regularnie materię organiczną, jest wilgotna i nie jest co chwilę przekopywana. Czyli jako dodatek do dobrej pielęgnacji, a nie zamiast niej.

Jak dbać o życie gleby bez żadnych preparatów?

Podstawą są trzy nawyki: dodawanie kompostu, ściółkowanie i ograniczenie przekopywania. Bez nich żaden preparat nie zbuduje trwale żywej gleby.

Kompost. To pokarm i schronienie dla mikroorganizmów. Nie musisz go głęboko mieszać z ziemią: rozłożony na powierzchni zostanie wciągnięty przez dżdżownice (2). Jeśli dopiero zaczynasz, sprawdź, co można, a czego nie wrzucać do kompostownika, i przeczytaj, jak dbać o kompostownik przydomowy.

Ściółkowanie. Warstwa ściółki chroni glebę przed erozją, ogranicza parowanie wody i chwasty. Daje też organizmom glebowym schronienie i pożywienie. Słomę szybciej rozkładają bakterie, a zrębki drewna grzyby (2).

Mniej przekopywania. Intensywna uprawa może mocno ograniczyć populacje organizmów w wierzchniej warstwie gleby i niszczy strzępki grzybów (1). Każde przekopanie zmusza organizmy glebowe do odbudowy swojego środowiska od nowa (2). Zamiast przekopywać co sezon, spulchniaj glebę płytko lub widłami, bez odwracania warstw.

Dobry znak to dużo dżdżownic w ziemi. Ich obecność świadczy o zdrowej glebie (2).

Kiedy sięgnąć po aktywator glebowy BioGarden?

Gdy masz już zadbaną glebę i chcesz dodatkowo wspierać procesy w strefie korzeni warzyw albo roślin ozdobnych. Producent wyraźnie opisuje BioGarden jako aktywator glebowy, a nie nawóz.

Według opisu producenta preparaty zawierają niepatogenne mikroorganizmy, w tym bakterie z grupy PGPR, bakterie mobilizujące fosfor i bakterie związane z obiegiem azotu, a także enzymy (celulazę, proteazę, amylazę), które mają przyspieszać rozkład materii organicznej. Stosuje się je przez podlanie u nasady roślin, najlepiej rozcieńczone w deszczówce lub wodzie odstanej przez 24 godziny, bo chlor z kranu osłabia mikroorganizmy.

Wersja do warzyw i owoców nie ma karencji, więc możesz ją stosować do ostatniego dnia przed zbiorem. Producent zaleca powtarzanie co 2-3 tygodnie w sezonie i ponowną aplikację po ulewnym deszczu. Podkreśla też, że preparat można łączyć z nawozem.

BioGarden Ogród i Warzywa

BioGarden Ogród i Warzywa

Aktywator glebowy z niepatogennymi mikroorganizmami i enzymami do warzyw, ziół i owoców. Bez karencji, podawany u nasady roślin co 2-3 tygodnie w sezonie.

Zobacz produkt

Do kwiatów balkonowych, róż, krzewów i roślin doniczkowych przeznaczona jest druga wersja. Producent zaleca ją co 3-4 tygodnie od marca do października, a zimą dla roślin doniczkowych co 6-8 tygodni. Po zakupie rośliny z marketu poczekaj z pierwszą aplikacją 2 tygodnie, a po przesadzeniu 3-5 dni.

BioGarden Rośliny Ozdobne

BioGarden Rośliny Ozdobne

Koncentrat z niepatogennymi mikroorganizmami do gleby w doniczkach i na rabatach, gdzie podłoże jest ubogie w mikroflorę. Podlewasz nim strefę korzeni co 3-4 tygodnie w sezonie.

Zobacz produkt

Pamiętaj, że to uzupełnienie, a nie zamiennik. Jeśli robisz własny kompost i zastanawiasz się, czym go wspomóc, zajrzyj do tekstu o tym, jaki środek do kompostu wybrać.

FAQ: aktywator mikroflory glebowej

Czy organiczny aktywator mikroflory glebowej to nawóz?

Nie. Nawóz dostarcza składniki pokarmowe, a aktywator wprowadza mikroorganizmy i enzymy, które wspierają rozkład materii organicznej i udostępnianie składników z gleby.

Czy mogę stosować aktywator razem z nawozem?

W przypadku BioGarden Ogród i Warzywa producent podaje, że preparat można łączyć z nawozem. Przy innych produktach sprawdź etykietę.

Dlaczego aktywator czasem nie działa?

Najczęściej przez warunki: suchą lub zimną glebę, nieodpowiedni odczyn, brak materii organicznej albo silną konkurencję z mikroorganizmami, które już żyją w glebie. Znaczenie ma też przechowywanie i sposób podania.

Czy kompost wystarczy zamiast aktywatora?

W wielu ogrodach tak. Kompost, ściółka i rzadkie przekopywanie to podstawa żywej gleby. Aktywator może być dodatkiem, ale nie zastąpi materii organicznej.

Czym rozcieńczać preparat z żywymi bakteriami?

Producent BioGarden zaleca deszczówkę albo wodę z kranu odstaną przez 24 godziny, bo chlor osłabia mikroorganizmy. Roztwór wlej do gleby u nasady roślin.

  1. Ontario Ministry of Agriculture, Food and Agribusiness, „Microorganisms and soil processes”, ontario.ca
  2. University of Saskatchewan, Gardening at USask, „What lives in soil”, gardening.usask.ca
  3. AHDB, „Biostimulant product types and regulation”, ahdb.org.uk
  4. HortiDaily, „EU works to expand approved microorganisms for biostimulants”, hortidaily.com
  5. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, „Odpowiedzi na pytania zadane podczas konferencji Produkty nawozowe 2024”, gov.pl
  6. AHDB, „How should microbial biostimulants be used?”, archive.ahdb.org.uk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *