Kiedy nie można mieć przydomowej oczyszczalni? 7 sytuacji, które blokują budowę

Przydomowej oczyszczalni zwykle nie da się zbudować, gdy działka jest za mała, żeby zachować wymagane odległości od studni, budynków i granic. Przeszkodą bywa też płytka woda gruntowa, grunt, który nie przyjmuje wody, strefa ochronna ujęcia wody albo zakaz w planie miejscowym. Część tych przeszkód da się obejść innym typem oczyszczalni, na przykład biologiczną z odprowadzeniem do rowu. Gdy żadne rozwiązanie nie jest możliwe, zostaje szambo.

Czy na każdej działce można zbudować przydomową oczyszczalnię?

Nie. O tym, czy oczyszczalnia jest możliwa, decydują przepisy, wielkość działki, warunki gruntowe i plan miejscowy. Dobrą odpowiedź da dopiero projektant po obejrzeniu działki i badaniu gruntu.

Poniżej znajdziesz najczęstsze przeszkody. Przy każdej piszemy, czy da się ją obejść.

Czy za mała działka wyklucza oczyszczalnię?

Często tak. Osadnik i drenaż muszą być w określonej odległości od studni z wodą pitną, okien i drzwi, granicy działki i drogi. Na wąskiej działce, zwłaszcza gdy sąsiedzi mają studnie, tych odległości może się nie dać zachować.

Najwięcej miejsca wymaga drenaż rozsączający, który musi być daleko od studni. Przy oczyszczalni biologicznej, która lepiej oczyszcza ścieki, wymagana odległość od studni jest mniejsza. Liczy się każda studnia w okolicy, także na działce sąsiada. Dokładne odległości i podstawy prawne zebraliśmy w artykule odległości przydomowej oczyszczalni ścieków: przepisy i wymagania techniczne.

Czy da się to obejść? Czasem tak, gdy zamiast drenażowej wybierzesz oczyszczalnię biologiczną lub odprowadzisz oczyszczoną wodę poza działkę. Przy bardzo małej działce zostaje szambo.

Czy wysoki poziom wód gruntowych uniemożliwia budowę?

Wyklucza klasyczny drenaż zakopany w ziemi. Między dnem urządzenia rozsączającego a najwyższym poziomem wód podziemnych musi być co najmniej 1,5 m (1).

Poziom wód gruntowych zmienia się w ciągu roku. Zwykle jest najwyższy wiosną, więc pomiar wykonany latem może być mylący.

Czy da się to obejść? Często tak. Stosuje się drenaż w nasypie, wyżej niż teren, albo oczyszczalnię biologiczną z odprowadzeniem wody do rowu lub cieku. Zbiorniki w wysokich wodach trzeba też zabezpieczyć przed wypchnięciem.

Co, jeśli grunt nie przyjmuje wody?

Wtedy drenaż rozsączający nie zadziała. Gliny i iły przepuszczają wodę bardzo wolno, więc ścieki stoją w drenażu i wracają do osadnika.

Przepuszczalność gruntu sprawdza się badaniem, na przykład próbą chłonności lub odwiertem. Projekt drenażu bez takiej wiedzy to ryzyko, które zwykle wychodzi po roku lub dwóch, gdy drenaż przestaje przyjmować ścieki.

Czy da się to obejść? Czasem. Pomaga wymiana gruntu pod drenażem, kopiec filtracyjny albo oczyszczalnia biologiczna z odprowadzeniem wody do odbiornika zamiast do gruntu.

Czy w strefie ochronnej ujęcia wody można mieć oczyszczalnię?

To zależy od aktu, który ustanowił strefę. Na terenie strefy ochronnej ujęcia wody obowiązują nakazy, zakazy i ograniczenia w użytkowaniu gruntów i korzystaniu z wód (2). Mogą one dotyczyć także wprowadzania ścieków do ziemi.

Informację, czy działka leży w strefie ochronnej, uzyskasz w urzędzie gminy lub w Wodach Polskich. Sprawdź to przed zakupem działki lub zamówieniem projektu.

Czy da się to obejść? Tylko w granicach tego, na co pozwala akt ustanawiający strefę. Jeśli zakazuje wprowadzania ścieków do ziemi, zostaje szambo lub odprowadzenie wody poza strefę.

Czy plan miejscowy może zakazać przydomowej oczyszczalni?

Może. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub decyzja o warunkach zabudowy mogą określać, jak na danym terenie odprowadza się ścieki, na przykład wymagać podłączenia do kanalizacji.

Przeczytaj fragment planu dotyczący infrastruktury technicznej i gospodarki ściekowej. Jeśli nie ma planu, zapytaj w gminie, jakie zapisy znajdą się w warunkach zabudowy.

Czy da się to obejść? Nie bezpośrednio. Plan miejscowy jest prawem lokalnym. Można wnioskować o jego zmianę, ale to proces na długie miesiące lub lata.

Czy można mieć oczyszczalnię, gdy obok jest kanalizacja?

Ustawa nie zakazuje tego wprost. Właściciel nieruchomości wyposażonej w przydomową oczyszczalnię spełniającą wymagania jest zwolniony z obowiązku przyłączenia do kanalizacji (3). Szambo takiego zwolnienia nie daje.

Zanim zdecydujesz, sprawdź jednak plan miejscowy, bo to on może wymagać przyłączenia do sieci. Zestaw też koszty: przyłącze kanalizacyjne zwykle oznacza mniej obowiązków niż oczyszczalnia, która wymaga serwisu i wywozu osadu.

Co, jeśli ścieków jest więcej niż 5 m³ na dobę?

Wtedy procedura jest dużo trudniejsza. Do 5 m³ na dobę wprowadzanie oczyszczonych ścieków do ziemi lub wód mieści się w zwykłym korzystaniu z wód. Powyżej tej ilości potrzebne jest pozwolenie wodnoprawne.

Pojedynczy dom jednorodzinny zwykle mieści się w tym limicie. Problem pojawia się przy pensjonatach, kilku domach podłączonych do jednej oczyszczalni albo budynkach z działalnością gospodarczą.

Pamiętaj też, że od 9 sierpnia 2022 roku urządzenia wprowadzające ścieki do ziemi wymagają zgłoszenia wodnoprawnego. Więcej o formalnościach przeczytasz w artykule przydomowa oczyszczalnia ścieków: dofinansowanie, zgłoszenie i formalności.

Jakie są przeszkody i rozwiązania w skrócie?

Większość przeszkód wyklucza tylko klasyczną oczyszczalnię drenażową. Bezwzględnie zablokować budowę mogą głównie plan miejscowy, zakazy w strefie ochronnej i bardzo mała działka.

Przeszkoda	Co wyklucza	Możliwe rozwiązanie
Mała działka, studnie w pobliżu	Głównie drenaż rozsączający	Oczyszczalnia biologiczna, odprowadzenie poza działkę, szambo
Wysoki poziom wód gruntowych	Drenaż zakopany w gruncie	Drenaż w nasypie, oczyszczalnia z odprowadzeniem do rowu
Grunt nieprzepuszczalny	Drenaż rozsączający	Wymiana gruntu, kopiec, odprowadzenie do odbiornika
Strefa ochronna ujęcia wody	Zależy od aktu ustanawiającego strefę	Rozwiązanie zgodne z zakazami strefy, szambo
Zapis w planie miejscowym	Zależy od treści planu	Przyłącze do kanalizacji lub szambo
Powyżej 5 m³ na dobę	Uproszczoną procedurę	Pozwolenie wodnoprawne

Co zrobić, gdy oczyszczalni nie da się zbudować?

Zostaje szambo albo przyłącze do kanalizacji, jeśli jest w zasięgu. Szambo wymaga regularnego wywozu, ale możesz ograniczyć problemy z kożuchem, osadem i zapachem.

Warunki na działce mogą się też zmienić: zmienia się plan miejscowy, zmieniają się też dostępne technologie. Jeśli kiedyś przeróbka okaże się możliwa, przeczytaj poradnik jak przerobić szambo na przydomową oczyszczalnię biologiczną.

Jak przygotować nową oczyszczalnię do pracy?

Jeśli oczyszczalnię da się zbudować, po montażu potrzebuje kilku tygodni, zanim bakterie zasiedlą zbiorniki i zacznie dobrze oczyszczać ścieki. Rozruch możesz przyspieszyć aktywatorem.

FAQ: kiedy nie można mieć przydomowej oczyszczalni

Czy sąsiad może zablokować budowę mojej oczyszczalni?

Pośrednio tak, jeśli ma studnię z wodą pitną zbyt blisko planowanego drenażu. Wymagane odległości liczy się także od studni na sąsiednich działkach.

Czy na glinie można mieć przydomową oczyszczalnię?

Klasyczny drenaż na glinie zwykle nie działa. Możliwa jest oczyszczalnia biologiczna z odprowadzeniem wody do odbiornika albo drenaż w wymienionym gruncie lub kopcu, jeśli tak zaprojektuje go specjalista.

Czy muszę się podłączyć do kanalizacji, jeśli mam oczyszczalnię?

Ustawa zwalnia z obowiązku przyłączenia nieruchomość z oczyszczalnią spełniającą wymagania (3). Sprawdź jednak plan miejscowy, bo może zawierać inne wymagania.

Jak sprawdzić, czy działka nadaje się na oczyszczalnię?

Sprawdź plan miejscowy, zapytaj w gminie o strefy ochronne, zmierz odległości od studni i budynków, a na koniec zleć badanie gruntu. Na tej podstawie projektant dobierze typ oczyszczalni.

Czy na terenie zalewowym można zbudować oczyszczalnię?

Na terenach zagrożonych powodzią obowiązują dodatkowe ograniczenia, a zalana oczyszczalnia przestaje działać. Zapytaj w Wodach Polskich i w gminie, co jest dopuszczalne na Twojej działce.

Źródła

1. Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków (Dz.U. 2019 poz. 1311), isap.sejm.gov.pl.
2. Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, art. 121, standardyprawa.pl.
3. Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, art. 5 ust. 1 pkt 2, isap.sejm.gov.pl.