Gnojowica jesienią: terminy stosowania, przechowywanie przez zimę i jak ograniczyć zapach

Gnojowicę jesienią możesz wylewać na grunty orne do 20 października, a w niektórych gminach do 15 lub 25 października. Na trwałe użytki zielone, uprawy wieloletnie i trwałe możesz ją wylewać do 31 października. Później gnojowica musi zostać w zbiorniku do wiosny. Nie wolno jej stosować na glebę zamarzniętą, zalaną, nasyconą wodą lub przykrytą śniegiem. Przed zimą sprawdź, czy zbiornik pomieści gnojowicę z całego okresu zakazu, a przy mieszaniu pamiętaj o trujących gazach.

Do kiedy można stosować gnojowicę jesienią?

Terminy określa program azotanowy, czyli „Program działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych” (1).

Termin dla gruntów ornych zależy od gminy, w której leży pole, więc sprawdź, do której grupy należy Twoja gmina. Terminy nie dotyczą upraw pod osłonami i upraw kontenerowych (1). Dla obornika, czyli nawozu stałego, obowiązują inne terminy niż dla gnojowicy.

Kiedy nie wolno wylewać gnojowicy?

Gdy gleba jest zamarznięta, zalana wodą, nasycona wodą lub przykryta śniegiem (2). Taki zakaz obowiązuje niezależnie od terminu.

Jesienią to szczególnie ważne, bo po deszczach gleba często jest przesycona wodą. Gnojowica wylana na takie pole nie wsiąka, tylko spływa do rowów i cieków albo przesiąka do wód gruntowych. Tracisz wtedy azot, za który zapłaciłeś w paszy, a składniki trafiają tam, gdzie szkodzą.

Jak przygotować zbiornik na gnojowicę do zimy?

Przed zimą sprawdź, czy zbiornik pomieści gnojowicę z całego okresu, w którym nie wolno jej stosować. Wymagania dotyczące pojemności zbiorników określa program azotanowy.

• Policz, ile gnojowicy powstaje w gospodarstwie przez miesiąc, i porównaj to z wolną pojemnością zbiornika.
• Ostatni jesienny wywóz zaplanuj tak, żeby zbiornik wszedł w zimę możliwie pusty.
• Sprawdź szczelność zbiornika i przykrycia.
• Nie dopuszczaj, by do zbiornika spływała woda deszczowa z dachów i placów, bo zabiera miejsce potrzebne na gnojowicę.

Dlaczego mieszanie gnojowicy jest niebezpieczne?

Bo podczas mieszania z gnojowicy uwalniają się gazy, w tym siarkowodór, który przy wysokim stężeniu może zabić w krótkim czasie. Jest groźny także dlatego, że przy wysokich stężeniach przestaje się go czuć.

• Nigdy nie wchodź do zbiornika ani kanału z gnojowicą.
• Mieszaj w wietrzny dzień, stojąc po nawietrznej stronie.
• Gdy mieszasz gnojowicę pod budynkiem inwentarskim, zapewnij maksymalną wentylację, a jeśli to możliwe, wyprowadź zwierzęta.
• Trzymaj z daleka dzieci, osoby postronne i psy.
• Nie pracuj przy zbiorniku w pojedynkę.

Jak ograniczyć zapach gnojowicy jesienią?

Wylewaj ją przy odpowiedniej pogodzie, jak najbliżej gleby i szybko przykrywaj glebą. Pomaga też ograniczenie gnilnej fermentacji w zbiorniku, na przykład biopreparatem.

• Wybieraj dni bez silnego wiatru w stronę zabudowań i bez upału.
• Stosuj aplikację doglebową lub przy powierzchni gleby, na przykład wężami wleczonymi, zamiast rozbryzgiwania.
• Na polu bez roślin wymieszaj gnojowicę z glebą możliwie szybko.
• Unikaj wylewania w weekendy i święta przy domach sąsiadów, jeśli masz wybór.

Szybkie przykrycie gnojowicy glebą ogranicza też ulatnianie się amoniaku, czyli stratę azotu, który mógłby trafić do roślin.

Czy biopreparat do gnojowicy ma sens?

Może pomóc, jeśli problemem jest zapach i skorupa na zbiorniku. Bakterie i enzymy kierują fermentację tak, żeby było jej mniej gnilnej, co ogranicza powstawanie amoniaku i siarkowodoru.

Preparat nie zastąpi mieszania gnojowicy przed wywozem ani nie usunie zapachu całkowicie. Gnojowica zawsze będzie pachnieć gnojowicą. Najlepiej sprawdza się przy regularnym stosowaniu, od początku przechowywania, a nie tuż przed wywozem.

BioMe do obornika Pro Biogen

Bakterie Bacillus i Lactobacillus z pięcioma enzymami, które ograniczają gnilną fermentację i zapach w gnojowicy oraz oborniku. Na start do 3 m³ gnojowicy rozpuść 60 g w 1,5 l letniej wody, odczekaj 30-60 minut i wlej przez ruszt.

Zobacz produkt

Przy dużych zbiornikach i większych gospodarstwach dawkowanie warto ustalić indywidualnie. Więcej informacji znajdziesz na stronie rozwiązania dla gospodarstw z gnojowicą.

Co zrobić z obornikiem jesienią?

Obornik jako nawóz stały ma inne terminy stosowania niż gnojowica, a nadmiar możesz przekompostować na pryzmie. Pryzmę układaj na nieprzepuszczalnym podłożu, żeby odcieki nie wsiąkały w grunt.

Jak przyspieszyć dojrzewanie obornika na pryzmie, opisujemy w artykule przyspieszenie kompostowania obornika: jakie biopreparaty warto kupić.

FAQ: gnojowica jesienią

Czy można wylać gnojowicę w listopadzie?

Co do zasady nie, bo ostatnie terminy przypadają w październiku (1). Program przewiduje wyjątki w szczególnych sytuacjach, więc jeśli myślisz o późniejszym terminie, sprawdź jego warunki w programie azotanowym lub w ośrodku doradztwa rolniczego.

Jak sprawdzić termin dla mojej gminy?

Podział gmin na grupy z różnymi terminami znajdziesz w programie azotanowym. Pomoże też lokalny ośrodek doradztwa rolniczego.

Czy biopreparat usuwa skorupę z gnojowicy?

Może ograniczać jej tworzenie przy regularnym stosowaniu, ale grubą skorupę i tak trzeba rozbić mieszaniem przed wywozem.

Dlaczego gnojowica bardziej śmierdzi jesienią?

Bo przed zimą zbiorniki są zwykle pełne i opróżniane naraz, a mieszanie uwalnia nagromadzone gazy. Zapach potęguje bezwietrzna, wilgotna pogoda.

Czy gnojowica szkodzi wodom gruntowym?

Może, jeśli jest stosowana na nasiąkniętą glebę, w nadmiarze lub poza terminem. Dlatego program azotanowy ogranicza terminy i warunki jej stosowania.

Źródła

1. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, „Zasady i terminy stosowania jesienią nawozów zawierających azot” (na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 2023 r., Dz.U. 2023 poz. 244), gov.pl.
2. „Terminy stosowania nawozów jesienią”, Wieści Rolnicze, 2023, wiescirolnicze.pl.