Gospodarstwo

Czy można wylać szambo na pole lub łąkę? Przepisy, kary i różnica między ściekami a gnojowicą

Nie, nie wolno wylać zawartości szamba na własne pole ani łąkę. Nieczystości ciekłe z domu to nie gnojowica i nie są nawozem w rozumieniu przepisów. Właściciel nieruchomości ma obowiązek pozbywać się ich przez firmę z zezwoleniem, która wywozi je do stacji zlewnej, a za niewykonanie tego obowiązku grozi grzywna. Poniżej wyjaśniam, skąd ta różnica, co mówią ustawy i jak rolnik z szambem może to rozwiązać legalnie i bez nerwów.

Dlaczego gnojowicę można rozlać na pole, a ścieków z szamba nie?

Bo gnojowica jest w prawie nawozem naturalnym, a ścieki bytowe nie są. To dwa różne materiały, objęte innymi ustawami.

Ustawa o nawozach i nawożeniu wymienia jako nawozy naturalne obornik, gnojówkę i gnojowicę, a także odchody zwierząt gospodarskich i guano, przeznaczone do rolniczego wykorzystania (1). W tej definicji nie ma ścieków z domu. Nie ma tam też fekaliów ludzkich ani wody z pralki, zmywarki i łazienki.

Ścieki z szamba to w przepisach nieczystości ciekłe. Ich los reguluje ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a nie przepisy o nawożeniu. Dlatego argument „to przecież to samo co gnojowica, tylko od ludzi” nie działa ani prawnie, ani w praktyce.

Jeśli chcesz dokładniej poznać różnice między nawozami z hodowli, zajrzyj na stronę o gnojowicy w gospodarstwie.

CechaGnojowica, gnojówkaNieczystości z szamba
PochodzenieOdchody zwierząt gospodarskichŚcieki bytowe z domu: toaleta, kuchnia, łazienka, pranie
Status prawnyNawóz naturalnyNieczystości ciekłe
Główna ustawaO nawozach i nawożeniuO utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Co z nimi zrobićRolnicze wykorzystanie według zasad nawożeniaWywóz przez firmę z zezwoleniem do stacji zlewnej
Typowe domieszkiWoda, resztki ściółki i paszyDetergenty, środki czystości, resztki leków, papier, tłuszcz

Co mówi prawo o pozbywaniu się nieczystości z szamba?

Właściciel nieruchomości musi gromadzić nieczystości w szczelnym zbiorniku i pozbywać się ich zgodnie z ustawą. W praktyce oznacza to umowę z firmą asenizacyjną i rachunki za każdy wywóz.

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w art. 5 nakłada na właściciela obowiązek wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy (albo przydomową oczyszczalnię), gromadzenia w nim nieczystości ciekłych i pozbywania się ich w sposób zgodny z przepisami (2).

Art. 6 mówi, jak to udowodnić. Musisz mieć umowę z gminną jednostką albo z przedsiębiorcą, który ma zezwolenie na opróżnianie zbiorników bezodpływowych, i pokazać dowody zapłaty za te usługi (3). Wójt lub burmistrz może to skontrolować. Jeśli umowy nie ma, gmina sama organizuje opróżnianie szamba i wydaje decyzję o opłatach (3).

Firma, która opróżnia Twój zbiornik, raportuje gminie, ile nieczystości odebrała i do jakiej stacji zlewnej je przekazała (4). Dzięki temu gmina może porównać, czy ilość wywożonych ścieków pasuje do domu i liczby mieszkańców. Rzadkie rachunki przy dużym gospodarstwie domowym to sygnał do kontroli.

Aktualne zasady, koszty i to, jak często zamawiać beczkę, opisujemy szerzej w artykule o wywozie szamba.

Czy wylewanie ścieków do ziemi łamie też Prawo wodne?

Tak, może łamać. Prawo wodne zabrania wprowadzania ścieków do ziemi, jeśli ich oczyszczenie albo warstwa gruntu nad wodami podziemnymi nie chroni tych wód przed zanieczyszczeniem.

Art. 75 Prawa wodnego zakazuje wprowadzania ścieków bezpośrednio do wód podziemnych. Zakazuje też wprowadzania ich do ziemi m.in. wtedy, gdy stopień oczyszczenia ścieków lub miąższość utworów nad zwierciadłem wód podziemnych nie zabezpiecza tych wód (5). Ten sam przepis wyklucza zrzut ścieków do ziemi bliżej niż 1 km od kąpielisk i plaż publicznych (5).

Zawartość szamba to ścieki surowe, niczym nieoczyszczone. Rozlanie ich beczką po polu trudno nazwać czymkolwiek innym niż wprowadzeniem nieoczyszczonych ścieków do ziemi.

Jakie kary grożą za wylanie szamba na pole?

Za niewykonywanie obowiązków z art. 5 ustawy o utrzymaniu czystości grozi kara grzywny. Sprawę prowadzi się w trybie przepisów o wykroczeniach.

Art. 10 tej ustawy przewiduje grzywnę dla każdego, kto nie wykonuje obowiązków z art. 5, czyli m.in. nie pozbywa się nieczystości ciekłych zgodnie z przepisami (6). Grzywna grozi też za łamanie gminnego regulaminu utrzymania czystości i za utrudnianie kontroli. Postępowanie toczy się według Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (6).

Na tym kara się nie kończy. Gdy nie masz umowy, gmina i tak zorganizuje wywóz i obciąży Cię opłatą decyzją administracyjną (3). Do tego dochodzi ryzyko roszczeń sąsiada, jeśli ścieki zanieczyszczą jego studnię albo działkę. Wysokości konkretnych mandatów nie podaję, bo zależą od oceny organu i sądu w danej sprawie.

Czy osady ściekowe z oczyszczalni komunalnej to to samo?

To inny materiał. Komunalne osady ściekowe z oczyszczalni miejskich są przetworzone, zbadane i stosowane według ścisłych reguł ustawy o odpadach, a łąki i pastwiska są dla nich wykluczone.

Art. 96 ustawy o odpadach pozwala stosować komunalne osady ściekowe m.in. w rolnictwie, ale tylko gdy są ustabilizowane i przygotowane do danego celu (7). Osady przekazuje rolnikowi wyłącznie ich wytwórca, czyli oczyszczalnia. To ona bada osady i glebę, podaje dopuszczalne dawki i powiadamia inspekcję ochrony środowiska (7).

Ta sama ustawa wymienia miejsca, gdzie osadów nie wolno stosować wcale. Należą do nich m.in. pastwiska i łąki, grunty pod uprawę warzyw, pas 50 m od jezior i cieków oraz tereny bliżej niż 100 m od ujęcia wody czy domu mieszkalnego (7).

Wniosek jest prosty. Skoro nawet przetworzony i przebadany osad nie może trafić na łąkę, to surowe ścieki z szamba tym bardziej.

Czym grozi wylanie szamba dla Ciebie i sąsiadów?

Głównie skażeniem wody w studniach, zagrożeniem dla zdrowia ludzi i zwierząt oraz konfliktem z sąsiadami. Grzywna często jest najmniejszym problemem.

  • Drobnoustroje chorobotwórcze. Ścieki z toalety zawierają bakterie, wirusy i jaja pasożytów z ludzkiego przewodu pokarmowego. Na łące mogą trafić na trawę, którą potem jedzą zwierzęta, albo do siana.
  • Związki azotu w studniach. Azot ze ścieków przechodzi w glebie w azotany, które łatwo przenikają do płytkich wód gruntowych. Na wsi wiele domów pije wodę z własnych studni.
  • Chemia domowa. W szambie są resztki detergentów, środków czystości i leków. W gnojowicy tego nie ma, dlatego ścieki z domu nie zachowują się jak nawóz.
  • Zapach i spływ. Mokra, ciężka gleba jesienią i zimą słabo przyjmuje płyny. Ścieki spływają do rowów, a smród niesie się po okolicy i szybko kończy się zgłoszeniem do gminy.

W listopadzie problem jest szczególnie widoczny. Pola są nasiąknięte, grunt nie pracuje, a każda kałuża ścieków stoi długo i jest dobrze widoczna z drogi.

Jak rolnik z szambem może to rozwiązać legalnie i taniej?

Najlepiej podpisać stałą umowę z firmą asenizacyjną i opróżniać zbiornik regularnie, zanim się przepełni. Pomaga też oddzielenie ścieków domowych od gospodarskich i dbanie o to, co trafia do szamba.

  1. Umowa na stałe. Zapytaj kilka firm z zezwoleniem w Twojej gminie. Stały klient z ustalonym terminem często dostaje lepsze warunki niż ktoś, kto dzwoni w panice.
  2. Zbieraj rachunki. Umowa i dowody zapłaty to Twoja ochrona przy kontroli (3).
  3. Nie mieszaj strumieni. Woda z mycia obory, dojarni czy odcieki z płyty obornikowej nie powinny trafiać do szamba domowego. Mają swoje miejsce w gospodarce nawozami naturalnymi.
  4. Sprawdź szczelność zbiornika. Nieszczelne szambo to też nielegalne wprowadzanie ścieków do ziemi, tylko po cichu.
  5. Rozważ przydomową oczyszczalnię. Jeśli warunki gruntowe na to pozwalają, ustawa dopuszcza ją zamiast zbiornika bezodpływowego (2). To osobna decyzja i inwestycja, którą trzeba dobrze przeliczyć.

Jeśli szambo już się przelewa, nie ratuj się beczką na pole. Zobacz, co zrobić przy przepełnionym szambie, i zamów awaryjny wywóz.

Czy biopreparat pomoże w legalnym szambie?

Pomoże w tym, co dzieje się w zbiorniku: ogranicza zapach i rozkłada kożuch oraz osady organiczne. Nie zastąpi wywozu i nie zmniejszy ilości ścieków.

Ścieki z domu przybywają w takim tempie, w jakim zużywasz wodę. Żaden preparat tego nie zmieni. Może za to sprawić, że zbiornik między wywozami mniej śmierdzi, kożuch nie twardnieje, a wóz asenizacyjny łatwiej odbiera zawartość.

BioMe do szamba Septic Tank Balance

BioMe do szamba Septic Tank Balance

Granulat z bakteriami Bacillus i enzymami, który rozkłada kożuch tłuszczowy, papier i resztki organiczne oraz ogranicza zapach w szambie. Wsypujesz 20 g do toalety co 7 dni (do 10 m³), bez otwierania zbiornika. Nie zastępuje wywozu.

Zobacz produkt

W gospodarstwie z hodowlą drugi zbiornik to zwykle gnojowica. Tu zapach i skorupa na powierzchni to osobny problem, z innym preparatem.

BioMe do obornika Pro Biogen

BioMe do obornika Pro Biogen

Proszek z bakteriami Bacillus i Lactobacillus oraz pięcioma enzymami do gnojowicy, obornika i kompostu. Kierunkuje fermentację, dzięki czemu powstaje mniej amoniaku i siarkowodoru, a biomasa staje się bardziej jednorodna.

Zobacz produkt

Pamiętaj tylko o jednym: Pro Biogen jest do gnojowicy i obornika. Nie zmienia ścieków z domu w nawóz i nie sprawia, że można je wylać na pole.

FAQ: wylewanie szamba na pole

Czy mogę wylać szambo na własne pole, skoro to mój grunt?

Nie. Obowiązek pozbywania się nieczystości przez firmę z zezwoleniem dotyczy każdego właściciela nieruchomości, niezależnie od tego, czy ma ziemię obok domu.

Czy mogę wlać ścieki z domu do zbiornika na gnojowicę?

Nie rób tego. Ścieki bytowe nie są nawozem naturalnym, więc rozlewając taką mieszankę, i tak wprowadzasz ścieki na pole. Ścieki z domu odbiera firma asenizacyjna.

Kto może sprawdzić, czy wywożę szambo legalnie?

Wójt, burmistrz lub prezydent miasta, czyli w praktyce upoważnieni pracownicy gminy. Sprawdzają umowę i dowody zapłaty za wywóz.

Czy osad z przydomowej oczyszczalni mogę rozsypać na łące?

Nie. Osad z osadnika przydomowej oczyszczalni również odbiera firma z zezwoleniem. Zasady stosowania komunalnych osadów w rolnictwie dotyczą osadów przetworzonych w oczyszczalniach i wykluczają łąki oraz pastwiska.

Czy biopreparat pozwoli rzadziej wywozić szambo?

Nie. Ilość ścieków zależy od zużycia wody. Biopreparat ogranicza zapach i kożuch, ale terminy wywozu ustalasz według napełnienia zbiornika.

  1. Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz.U. 2024 poz. 105), art. 2 ust. 1 pkt 4, infor.pl
  2. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, art. 5, lexlege.pl
  3. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, art. 6, lexlege.pl
  4. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, art. 9o, standardyprawa.pl
  5. Ustawa Prawo wodne, art. 75, dlajurysty.pl
  6. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, art. 10, arslege.pl
  7. Ustawa o odpadach, art. 96, lexlege.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *