Nauka

Leki i antybiotyki a przydomowa oczyszczalnia: kiedy szkodzą bakteriom i co wtedy zrobić

Zwykła, krótka kuracja antybiotykiem zwykle nie psuje przydomowej oczyszczalni, a bakterie po niej się odbudowują. Problem pojawia się przy długim przyjmowaniu wysokich dawek antybiotyków i przy chemioterapii. Wtedy z moczem i kałem do zbiornika trafia tyle substancji czynnych, że mogą one osłabić bakterie oczyszczające ścieki. Nigdy nie wyrzucaj leków do toalety ani zlewu. Oddaj je do apteki lub do punktu wskazanego przez gminę.

Dlaczego leki trafiają do przydomowej oczyszczalni?

Bo organizm nie zużywa całego leku. Wiele leków w dużej części opuszcza ciało w niezmienionej postaci, z moczem i kałem (1).

W miejskiej oczyszczalni ścieki z tysięcy domów mieszają się ze sobą, więc leki jednej osoby są mocno rozcieńczone. W przydomowej oczyszczalni tego rozcieńczenia prawie nie ma. Wszystko, co wydala jedna osoba w czasie choroby, trafia do zbiornika obsługującego tylko kilka osób (1).

Leki, których bakterie nie rozłożą, nie znikają w oczyszczalni. Badania amerykańskiej służby geologicznej USGS wykazały leki, hormony i składniki kosmetyków w wodach podziemnych poniżej przydomowych systemów oczyszczania. Ich stężenia były niższe niż dawki lecznicze (2).

Czy antybiotyk zabija bakterie w oczyszczalni?

Może, bo antybiotyk nie wybiera, które bakterie zabija. Skutek zależy jednak od dawki i od tego, jak długo trwa kuracja (1).

SytuacjaWpływ na oczyszczalnięCo robić
Krótka kuracja antybiotykiemNiewielki, system zwykle się odbudowujeNic szczególnego, obserwuj oczyszczalnię
Długie przyjmowanie niskich dawekZależy od ilości, czasu i innych obciążeńObserwuj, w razie objawów zwiększ częstotliwość serwisu
Długie przyjmowanie wysokich dawekBardzo prawdopodobne zniszczenie flory bakteryjnej i zamulanie drenażuCzęstsze kontrole i serwis, odbudowa bakterii
ChemioterapiaLeki mogą uszkadzać bakterie w zbiornikuKontrola pracy oczyszczalni, częstszy serwis

Zestawienie oparte na materiałach Uniwersytetu Minnesoty o trudnych ściekach w systemach przydomowych (1). Najbardziej narażone są oczyszczalnie, w których mieszka niewiele osób, a jedna z nich długo przyjmuje silne leki.

Nie przerywaj ani nie zmieniaj leczenia z powodu oczyszczalni. Zdrowie jest ważniejsze, a oczyszczalnię da się odbudować.

Czy chemioterapia szkodzi przydomowej oczyszczalni?

Może. Przez 2-3 dni po wlewie organizm wydala dużo leków cytotoksycznych, a w małym zbiorniku ich stężenie może być na tyle wysokie, że uszkodzi bakterie (1).

W czasie leczenia w domu zwykle używa się też więcej środków dezynfekujących, co dodatkowo obciąża bakterie (1). Przy krótkim leczeniu zwykle wystarczy obserwować oczyszczalnię. Przy długim warto częściej ją serwisować. Jeśli praca oczyszczalni wyraźnie się pogorszy, porozmawiaj z serwisantem o tymczasowym rozwiązaniu (1).

O tym, jak bezpiecznie obchodzić się z wydzielinami chorego w domu, zapytaj lekarza lub pielęgniarkę prowadzącą leczenie.

Jak poznać, że leki zaszkodziły oczyszczalni?

Zwykle po zmianie zapachu i wyglądu ścieków. Oczyszczalnia ze słabymi bakteriami pracuje jak zwykły zbiornik i gorzej oczyszcza ścieki.

  • Z oczyszczalni lub studzienek czuć mocniejszy zapach niż zwykle.
  • Woda na odpływie jest mętna i ciemna.
  • Osad narasta szybciej, a na powierzchni pojawia się kożuch.
  • Drenaż wolniej przyjmuje wodę, a nad nim robi się mokro.

Te objawy mogą mieć też inne przyczyny, na przykład chlor z chemii domowej albo awarię napowietrzania. Jeśli pojawiły się w czasie lub po długim leczeniu, leki są prawdopodobnym powodem. Ostrej chemii w łazience i pralni dotyczy artykuł czy Twoje pranie zabija bakterie w przydomowej oczyszczalni.

Co zrobić z niepotrzebnymi lekami?

Oddaj je do apteki z pojemnikiem na leki albo do punktu wskazanego przez gminę. Nigdy nie wyrzucaj ich do toalety, zlewu ani wanny (3).

  • Tabletki zostaw w blistrach, a kartoniki i ulotki wyrzuć do papieru (3).
  • Syropy i płyny oddawaj w zamkniętych butelkach, a maści w tubkach (3).
  • Do pojemnika na leki nie wrzucaj igieł, strzykawek, opatrunków ani termometrów rtęciowych (3).
  • Gdzie oddać leki w Twojej okolicy, sprawdzisz w gminie albo w najbliższej aptece.

Leki wylane do odpływu działają na bakterie w zbiorniku tak samo jak leki przyjmowane przez chorego, tylko w znacznie większej dawce naraz.

Jak odbudować bakterie w oczyszczalni po długim leczeniu?

Po zakończeniu kuracji podaj do oczyszczalni świeże bakterie, a potem przez kilka tygodni obserwuj, czy zapach i wygląd ścieków wracają do normy.

Bakterie podawaj po zakończeniu leczenia albo między cyklami. W czasie przyjmowania antybiotyku część nowych bakterii również zginie. Ogranicz też w tym czasie chlor i środki dezynfekujące w łazience, jeśli lekarz nie zalecił ich stosowania.

BioMe Starter Care

BioMe Starter Care

Aktywator, który dostarcza do oczyszczalni lub szamba dużą dawkę bakterii, gdy trzeba odbudować ich populację. Podajesz dwie dawki po 150 g w odstępie 2 dni.

Zobacz produkt

Potem wróć do regularnego wspierania bakterii preparatem do oczyszczalni.

BioMe do oczyszczalni ścieków Wastewater Solution

BioMe do oczyszczalni ścieków Wastewater Solution

Bakterie i enzymy do regularnego wspierania przydomowej oczyszczalni. Na start podajesz 40 g przez 2-3 tygodnie, a potem 20 g raz w tygodniu.

Zobacz produkt

Jak dobrać bakterie do typu oczyszczalni, opisujemy w artykule jakie bakterie do oczyszczalni wybrać. Jeśli mimo to drenaż przestaje przyjmować wodę, zajrzyj do tekstu o zapchanym drenażu oczyszczalni.

FAQ: leki a przydomowa oczyszczalnia

Czy jeden tydzień antybiotyku zepsuje oczyszczalnię?

Raczej nie. Krótka kuracja ma niewielki wpływ i bakterie zwykle odbudowują się same. Warto tylko obserwować oczyszczalnię.

Czy podawać bakterie w trakcie antybiotykoterapii?

Lepiej po jej zakończeniu. W czasie kuracji część podanych bakterii zginie od leku, który trafia do zbiornika.

Czy można wylać przeterminowany syrop do zlewu?

Nie. Leki w każdej postaci oddaj do apteki lub punktu zbiórki. W oczyszczalni nie zostaną rozłożone i mogą przedostać się do gruntu.

Czy leki z oczyszczalni trafiają do wód podziemnych?

Część może trafić. Badania USGS wykazały leki w wodach podziemnych poniżej przydomowych systemów, choć w stężeniach niższych niż dawki lecznicze.

Czy w czasie chemioterapii trzeba przestać korzystać z oczyszczalni?

Zwykle nie. Wystarczy częściej kontrolować jej pracę. Jeśli wyraźnie się pogorszy, porozmawiaj z serwisantem o rozwiązaniu na czas leczenia.

  1. S. Heger, University of Minnesota Onsite Sewage Treatment Program, „Challenging Wastewater”, NOWRA 2021, nowra.org
  2. U.S. Geological Survey, „Personal Care Products, Pharmaceuticals, and Hormones Move from Septic Systems to Local Groundwater”, usgs.gov
  3. Urząd Miasta Zgorzelec, „Co zrobić z przeterminowanymi lekami?”, zgorzelec.eu

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *