Brzydkie zapachy w gospodarstwie: skąd się biorą odory z obornika, gnojowicy i budynków inwentarskich i jak je ograniczyć

Za brzydkie zapachy w gospodarstwie odpowiadają głównie amoniak i siarkowodór. Powstają, gdy mocz i odchody rozkładają się w wilgotnej ściółce, na pryzmie obornika i w zbiorniku z gnojowicą. Najwięcej pomagają częste usuwanie mokrej ściółki, dobra wentylacja, przykrycie zbiorników i pryzm oraz wylewanie gnojowicy blisko gleby i szybkie przykrycie jej ziemią. Preparaty z bakteriami i enzymami mogą dodatkowo ograniczać gnilną fermentację, ale nie zastąpią porządku i prawidłowego przechowywania nawozów.

Skąd biorą się brzydkie zapachy w gospodarstwie?

Z rozkładu odchodów i moczu zwierząt. Bakterie zamieniają mocznik z moczu w amoniak, a w miejscach bez dostępu tlenu powstają siarkowodór i inne gazy o zapachu zgnilizny.

Im więcej białka w paszy, tym więcej mocznika w moczu, a więc i amoniaku (1). Zapach nasila się w cieple, przy słabej wentylacji i wtedy, gdy obornik lub gnojowica są poruszane, na przykład przy mieszaniu i wywozie.

Jak ograniczyć zapach w budynkach inwentarskich?

Usuwaj mokrą ściółkę, dbaj o odpowiednio grubą warstwę świeżej i zapewnij stały przepływ powietrza. To podstawa w oborze, chlewni, stajni i kurniku.

• Sprzątaj regularnie. Obornik i przemoczona ściółka to główne źródła amoniaku (1).
• Utrzymuj grubą warstwę ściółki. Cienka warstwa daje mokre plamy i kałuże, nad którymi amoniaku jest najwięcej (1).
• Wietrz. Wloty powietrza w ścianach i wywietrzniki w dachu odprowadzają gazy, a w dużych budynkach pomagają wentylatory (1).
• Usuwaj przecieki z poideł. Rozlana woda zamienia ściółkę w mokrą, gnijącą masę.
• Dopasuj białko w paszy do potrzeb zwierząt. Nadmiar białka to więcej mocznika i amoniaku (1). Zmiany w żywieniu skonsultuj z doradcą lub weterynarzem.

Nie posypuj ściółki wapnem tylko po to, żeby ograniczyć zapach. Wapno podnosi pH, a przy wysokim pH amoniak łatwiej ulatnia się do powietrza.

BioFarm Zdrowa Stajnia

Higienizator ściółki z bakteriami Bacillus, bakteriami kwasu mlekowego i enzymami, który ogranicza procesy gnilne i zapach w boksach, kojcach owiec i kóz, stanowiskach krów i chlewniach. Rozsypujesz go na czystą posadzkę pod świeżą ściółkę.

Zobacz produkt

Jak przechowywać obornik, żeby mniej śmierdział?

Na płycie obornikowej, w zwartej pryzmie, z dala od domów i najlepiej przykryty. Najbardziej śmierdzi pryzma przemoczona, rozgrzebana i mokra w środku.

• Układaj obornik na szczelnej płycie, żeby odcieki nie wsiąkały w grunt.
• Formuj zwartą pryzmę i nie rozgrzebuj jej bez potrzeby.
• Osłoń pryzmę przed deszczem, na przykład folią lub warstwą słomy.
• Nie dopuszczaj do zalewania płyty wodą z dachów.

Część obornika możesz przekompostować. Dobrze prowadzony kompost pachnie ziemią, a nie zgnilizną. Jak przyspieszyć ten proces, opisujemy w artykule przyspieszenie kompostowania obornika: jakie biopreparaty warto kupić.

Jak ograniczyć zapach gnojowicy?

Przykryj zbiornik, ogranicz mieszanie do niezbędnego minimum i wylewaj gnojowicę jak najbliżej gleby, a na polu bez roślin szybko przykrywaj ją ziemią.

• Zbiornik z przykryciem wydziela znacznie mniej zapachu niż otwarty.
• Mieszaj gnojowicę tuż przed wywozem, a nie kilka dni wcześniej.
• Stosuj aplikację doglebową lub przy powierzchni gleby zamiast rozbryzgiwania.
• Wybieraj dni bez wiatru w stronę zabudowań i bez upału.
• Pamiętaj o terminach stosowania nawozów naturalnych z programu azotanowego.

Przy mieszaniu gnojowicy uwalnia się siarkowodór, który w wysokim stężeniu jest śmiertelnie niebezpieczny. Nigdy nie wchodź do zbiornika, mieszaj na wietrze i trzymaj z daleka ludzi oraz zwierzęta.

BioMe do obornika Pro Biogen

Bakterie Bacillus i Lactobacillus z pięcioma enzymami, które kierują fermentację w gnojowicy, oborniku i kompoście tak, by powstawało mniej amoniaku i siarkowodoru. Nie usuwa zapachu całkowicie i nie zastępuje mieszania ani przerzucania pryzmy.

Zobacz produkt

Jak ograniczyć zapach w kurniku?

Utrzymuj suchą ściółkę i dobrą wentylację. Pomiot drobiu szybko uwalnia amoniak, gdy jest mokry.

• Usuwaj mokrą ściółkę spod poideł i karmników.
• Dosypuj świeżą ściółkę, gdy stara jest zbita i wilgotna.
• Zadbaj o przepływ powietrza bez przeciągów nad ptakami.
• Nie przegęszczaj stada.

Jeśli prowadzisz większą hodowlę drobiu, rozwiązania dla kurników znajdziesz na stronie rozwiązania dla kurników i hodowli drobiu.

Co mówią przepisy o zapachach z gospodarstwa?

W sporach z sąsiadami często stosuje się przepis Kodeksu cywilnego o immisjach. Właściciel ma powstrzymywać się od działań, które zakłócają korzystanie z sąsiednich nieruchomości ponad przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych (2).

Oznacza to, że na wsi, gdzie hodowla jest czymś zwyczajnym, sąsiedzi muszą się liczyć z pewnym zapachem. Zapach ponad tę przeciętną miarę może jednak stać się podstawą roszczeń. Dla dużych hodowli mogą obowiązywać dodatkowe wymagania środowiskowe. Proste działania z tego artykułu ograniczają odory i zmniejszają ryzyko konfliktu.

FAQ: brzydkie zapachy w gospodarstwie

Czy biopreparat usunie zapach gnojowicy całkowicie?

Nie. Może ograniczyć gnilną fermentację i ilość amoniaku oraz siarkowodoru, ale gnojowica zawsze będzie pachnieć. Największy efekt dają przykrycie zbiornika i właściwy sposób wylewania.

Dlaczego w oborze bardziej śmierdzi zimą?

Bo budynki są szczelniej zamknięte, a wentylacja słabsza. Amoniak gromadzi się w powietrzu, zamiast się ulatniać.

Czy amoniak w oborze szkodzi zwierzętom?

Tak, drażni drogi oddechowe i osłabia ich obronę. U koni szkodliwe może być już stężenie powyżej 10 ppm (1).

Czy wapno ogranicza zapach obornika?

Osusza podłoże, ale podnosi pH, a przy wysokim pH amoniak łatwiej się ulatnia. Na zapach amoniaku to nie jest dobre rozwiązanie.

Gdzie postawić pryzmę obornika, żeby nie przeszkadzała sąsiadom?

Na płycie obornikowej z dala od domów i studni, najlepiej po stronie, w którą rzadko wieje wiatr w kierunku zabudowań. Lokalizację płyty określają przepisy budowlane, więc przy nowej inwestycji skonsultuj ją z projektantem.

Źródła

1. Kentucky Equine Research, „A Healthy Home Life: Clean, Airy Stalls Advantageous for Horses”, ker.com.
2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, art. 144, isap.sejm.gov.pl.