Amoniak w boksie konia: jak higienizować ściółkę i poprawić powietrze w stajni

Ostry zapach w boksie to amoniak. Powstaje, gdy bakterie w ściółce rozkładają mocznik z moczu konia. Już powyżej 10 ppm amoniak może szkodzić koniom, bo osłabia obronę dróg oddechowych. Najważniejsze jest codzienne usuwanie mokrej ściółki, odpowiednio gruba warstwa świeżej ściółki i dobra wentylacja. Higienizator ściółki z bakteriami i enzymami może dodatkowo ograniczać procesy gnilne i zapach, ale nie zastąpi sprzątania ani wietrzenia.

Skąd bierze się amoniak w boksie?

Z moczu. Koń wydala z moczem mocznik, który bakterie w ściółce zamieniają w amoniak. Im więcej białka w paszy, tym więcej mocznika w moczu.

Amoniak gromadzi się przy podłodze, tam gdzie leży mokra ściółka. Najwięcej go w szczelnie zamkniętych, ogrzewanych i słabo wentylowanych stajniach. W jednym z badań w boksach dla klaczy ze źrebiętami zmierzono nawet 400 ppm amoniaku (1). Na jego wyższe stężenia są narażone konie, które dużo leżą, zwłaszcza źrebięta i młode konie.

Czy amoniak w stajni szkodzi koniom?

Tak. Stężenie powyżej 10 ppm może być dla koni szkodliwe (1). Amoniak drażni drogi oddechowe i osłabia ich naturalną obronę.

Sam amoniak nie musi bezpośrednio wywoływać choroby, ale przy długim narażeniu płuca gorzej bronią się przed bakteriami i wirusami. W badaniu Uniwersytetu Kentucky stan zapalny gardła stwierdzono u 75% koni z boksów bez środka wiążącego amoniak i u 25% koni z boksów, w których go stosowano (1).

Mokra, brudna ściółka szkodzi też kopytom. Wilgoć i rozkładająca się materia organiczna sprzyjają gniciu strzałki. Przy problemach z oddychaniem lub kopytami zawsze skonsultuj się z lekarzem weterynarii.

Jak ograniczyć amoniak w boksie?

Usuwaj odchody i mokrą ściółkę, dbaj o odpowiednio grubą warstwę świeżej ściółki i zapewnij stały przepływ powietrza. To podstawa, bez której żaden preparat nie wystarczy.

• Codziennie usuwaj obornik i mokrą ściółkę, szczególnie z miejsca, w którym koń najczęściej oddaje mocz.
• Zadbaj o grubość ściółki. Gruba warstwa pozwala moczowi wsiąknąć. Cienka daje mokre plamy i kałuże, nad którymi amoniak jest najsilniejszy (1).
• Wietrz stajnię. Pomagają wloty powietrza w ścianach i wywietrzniki w dachu, a w dużych stajniach wentylatory.
• Nie przesadzaj z białkiem w paszy. Nadmiar białka to więcej mocznika i więcej moczu (1).

Ciekawe, że rodzaj ściółki ma mniejsze znaczenie, niż się wydaje. W badaniu z Illinois nie stwierdzono dużych różnic w poziomie amoniaku między słomą, trocinami, piaskiem i podartym papierem (1). Bardziej liczy się to, jak często i jak dokładnie sprzątasz.

Czy wapno w boksie pomaga na amoniak?

Wapno osusza posadzkę, ale nie jest dobrym sposobem na amoniak. Podnosi odczyn podłoża, a im wyższe pH, tym łatwiej amoniak ulatnia się do powietrza.

W ściółce amoniak występuje w dwóch formach: jako jon amonowy, który zostaje w wilgotnym podłożu, i jako gaz, który unosi się do powietrza. Odczyn kwaśny sprzyja pierwszej formie, a zasadowy drugiej. Dlatego do ograniczania amoniaku lepiej sprawdzają się środki, które nie podnoszą pH. Wapno pyli też i może drażnić drogi oddechowe koni.

Jak działa higienizator ściółki z bakteriami?

Bakterie i enzymy w preparacie rozkładają materię organiczną w ściółce i konkurują z mikroorganizmami odpowiedzialnymi za gnicie. Bakterie kwasu mlekowego lekko zakwaszają podłoże, co ogranicza ulatnianie się amoniaku.

Higienizator to wsparcie, a nie środek, który zastąpi sprzątanie. Działa najlepiej na czystej posadzce, pod świeżą ściółką, i przy regularnym stosowaniu. Efekt narasta z czasem, bo pożyteczna mikroflora stopniowo zasiedla podłoże.

BioFarm Zdrowa Stajnia

Higienizator ściółki z bakteriami Bacillus, bakteriami kwasu mlekowego i enzymami, który ogranicza procesy gnilne i zapach w boksie. Rozsypujesz około 20 g na czystą posadzkę pod świeżą ściółkę, a 600 g wystarcza na około 40 aplikacji.

Zobacz produkt

Jak stosować higienizator ściółki w boksie?

Po wyczyszczeniu boksu rozsyp preparat na posadzce, głównie w miejscu oddawania moczu, i przykryj świeżą ściółką. Powtarzaj przy każdym gruntownym czyszczeniu lub dościelaniu.

1. Usuń obornik i mokrą, zabrudzoną ściółkę.
2. Rozsyp odmierzoną dawkę równomiernie na posadzce, skupiając się na mokrym miejscu.
3. Przykryj preparat świeżą warstwą słomy lub trocin. Bakterie aktywują się w kontakcie z wilgocią.
4. Stosuj regularnie. Według producenta pełna stabilizacja ściółki wymaga 3-4 cykli.

Przy stosowaniu preparatu nie używaj w boksie środków dezynfekujących ani wapna, bo zaburzą działanie bakterii. Jeśli prowadzisz większą stajnię lub pensjonat, zajrzyj na stronę rozwiązania dla stajni.

Co zrobić z obornikiem z boksu?

Najlepiej go przekompostować. Dojrzały obornik końskio-słomiany to cenny nawóz do ogrodu.

Świeży obornik jest zbyt intensywny dla roślin i może zawierać nasiona chwastów. Po przekompostowaniu jest bezpieczniejszy i łatwiejszy w użyciu. Jak przyspieszyć ten proces, opisujemy w artykule przyspieszenie kompostowania obornika: jakie biopreparaty warto kupić.

FAQ: amoniak i higienizacja ściółki w boksie

Jak poznać, że w boksie jest za dużo amoniaku?

Po ostrym, gryzącym zapachu, który czuć po wejściu do stajni, szczególnie rano. Jeśli czujesz go wyraźnie na wysokości twarzy, przy podłodze, gdzie leży koń, stężenie jest jeszcze wyższe.

Jaka ściółka najlepiej ogranicza amoniak?

Badania nie wykazały dużych różnic między słomą, trocinami i innymi rodzajami ściółki (1). Ważniejsze są grubość warstwy i częstotliwość usuwania mokrej ściółki.

Czy higienizator ściółki zastąpi codzienne sprzątanie?

Nie. Preparat wspiera czystą ściółkę, ale obornik i mokrą ściółkę nadal trzeba usuwać codziennie, a stajnię wietrzyć.

Czy higienizator nadaje się do innych zwierząt?

Producent wskazuje także kojce owiec i kóz, stanowiska krów i chlewnie ze ściółką słomianą lub trocinową.

Dlaczego amoniaku jest więcej zimą?

Bo zimą stajnie są szczelniej zamknięte, a konie spędzają w boksach więcej czasu. Mniej wentylacji oznacza, że amoniak gromadzi się w powietrzu.

Źródła

1. Kentucky Equine Research, „A Healthy Home Life: Clean, Airy Stalls Advantageous for Horses”, ker.com.