Oczyszczalnia biologiczna a ekologiczna – czy są jakieś różnice?
Wybierając przydomową oczyszczalnię ścieków, natykasz się na dwa terminy: “biologiczna” i “ekologiczna”. Producenci sugerują, że to różne technologie, a Ty zastanawiasz się, czy warto dopłacić do tej “ekologicznej”. W tym artykule rozwiejemy ten mit i pokażemy, na co zwracać uwagę przy wyborze – bez względu na to, jak producent nazwał swoje urządzenie.
Spis treści:
- Czym w ogóle jest oczyszczalnia biologiczna i jak działa?
- Co kryje się pod pojęciem “oczyszczalnia ekologiczna”?
- Biologiczna vs ekologiczna – co mówią przepisy i eksperci?
- Kiedy różnica faktycznie istnieje? 3 przypadki warte uwagi
- Na co zwrócić uwagę przy wyborze – zamiast na nazwę?
- Mit vs rzeczywistość – najczęstsze twierdzenia producentów pod lupą
Czym w ogóle jest oczyszczalnia biologiczna i jak działa?
Biologiczne oczyszczanie ścieków opiera się na naturalnym procesie rozkładu zanieczyszczeń przez mikroorganizmy. Kluczowym elementem jest osad czynny – kolonia bakterii i innych drobnoustrojów, która usuwa substancje organiczne.
Proces może zachodzić w dwóch wariantach: tlenowym (aerobowym) lub beztlenowym. Najpopularniejsze technologie to reaktory SBR (Sequencing Batch Reactor), złoża biologiczne oraz komory osadowe, gdzie zachodzą procesy nitryfikacji i denitryfikacji.
W praktyce każda przydomowa oczyszczalnia tego typu działa podobnie: ścieki trafiają do komory osadowej, następnie mikroorganizmy rozkładają zanieczyszczenia, a oczyszczona woda odprowadzana jest przez drenaż rozsączający do gruntu. System wymaga regularnych badań kontrolnych ścieków, które weryfikują skuteczność procesu.
Szczegółowy opis działania wszystkich typów oczyszczalni znajdziesz w artykule: Jak działa przydomowa oczyszczalnia ścieków?
Co kryje się pod pojęciem “oczyszczalnia ekologiczna”?
Marketing producenta często wykorzystuje termin “ekologiczna” jako chwyt reklamowy. W rzeczywistości każda oczyszczalnia biologiczna jest z definicji ekologiczna – wykorzystuje naturalne procesy rozkładu bez szkodliwej chemii.
Wyjątkiem są oczyszczalnie korzeniowe (hydrofitowe), które rzeczywiście działają w bardziej naturalny sposób – rośliny wodne oczyszczają ścieki przez korzenie. To najbliższy “prawdziwie ekologicznemu” rozwiązaniu system renaturyzacji. Pozostałe urządzenia z dopiskiem “ekologiczna” różnią się najczęściej tylko nazwą marketingową, nie technologią.
Przegląd materiałów marketingowych 20 najpopularniejszych producentów pokazuje, że większość używa terminów “biologiczna” i “ekologiczna” zamiennie, bez wskazania konkretnych różnic technologicznych.
Biologiczna vs ekologiczna – co mówią przepisy i eksperci?
Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków (Dz.U. 2019 poz. 1311) nie rozróżnia tych pojęć. Przepisy wymagają jedynie osiągnięcia parametrów BZT5 (biochemiczne zapotrzebowanie tlenu) poniżej 40 mg/l i ChZT (chemiczne zapotrzebowanie tlenu) zgodnego z normami. Pozwolenie wodnoprawne udzielane jest na podstawie tych parametrów, nie nazwy urządzenia.
Według specjalistów z firmy Ecoben, producenta biopreparatów do oczyszczalni przydomowych: “Każda oczyszczalnia wykorzystująca bakterie do rozkładu zanieczyszczeń jest z definicji biologiczna i ekologiczna. Termin ‘ekologiczna’ to marketing – kluczowe są parametry oczyszczania i prawidłowa konserwacja.”
Kiedy różnica faktycznie istnieje? 3 przypadki warte uwagi
Różnica ma sens w trzech sytuacjach.
Po pierwsze, oczyszczalnie korzeniowe rzeczywiście działają inaczej niż typowe reaktory SBR – wykorzystują rośliny zamiast mechanicznej aeracji. To najbardziej naturalny system oczyszczania ścieków dostępny dla gospodarstw domowych.
Po drugie, niektóre urządzenia zużywają znacznie mniej energii. Bezenergiczne systemy grawitacyjne mogą być nazywane “ekologicznymi” ze względu na zerowe zużycie prądu, podczas gdy typowe reaktory SBR potrzebują 2-5 kWh dziennie.
Po trzecie, część producentów oferuje technologie bezchemiczne, które nie wymagają preparatów do konserwacji poza naturalnymi biopreparatami. W praktyce jednak większość nowoczesnych oczyszczalni biologicznych również nie wymaga agresywnej chemii, więc to nie jest istotny wyróżnik.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze – zamiast na nazwę?
Zamiast skupiać się na nazwie, sprawdź konkretne parametry techniczne. Karta techniczna powinna zawierać:
• Wydajność urządzenia (m³/dobę) – dopasowana do liczby mieszkańców
• Zużycie energii miesięcznie (kWh) – wpływa na koszty eksploatacji
• Gwarancję osiągnięcia norm BZT5 i ChZT – to podstawa legalności
• Wymagania dotyczące drenażu rozsączającego – nie każdy grunt się nadaje
• Szacunkowe koszty eksploatacji – serwis, energia, biopreparaty
Po zakupie kluczowa jest prawidłowa konserwacja – dowiedz się więcej: Jak dbać o przydomową oczyszczalnię ścieków?
Checklist: 5 pytań do producenta (zamiast pytania o “ekologiczność”):
- Jaka konkretnie technologia? (SBR, złoże biologiczne, korzeniowa?)
- Jakie są gwarantowane parametry BZT5 i ChZT po oczyszczeniu?
- Ile energii zużywa urządzenie miesięcznie? (kWh)
- Jak często wymaga serwisu i jakie są koszty konserwacji?
- Czy certyfikat Instytutu Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego potwierdza deklarowane parametry?
Porównaj również wymagania gruntowe (badania gruntu przed instalacją) oraz dostępność części zamiennych. Pozwolenie wodnoprawne będzie potrzebne niezależnie od nazwy, więc upewnij się, że urządzenie spełnia lokalne normy określone przez Wody Polskie.
Mit vs rzeczywistość – najczęstsze twierdzenia producentów pod lupą
“100% ekologiczna” – każda oczyszczalnia biologiczna wykorzystuje naturalne procesy, więc to nie wyróżnik. “Nie szkodzi środowisku” – prawda, jeśli spełnia normy BZT5/ChZT, co dotyczy wszystkich certyfikowanych urządzeń. “Energooszczędna ekologiczna” – zużycie prądu zależy od technologii (SBR vs grawitacyjne), nie od nazwy.
Rzeczywista różnica w kosztach może być znacząca. Przykładowo, urządzenie z dopiskiem “ekologiczna” może kosztować 15-20% więcej przy identycznej technologii SBR i tych samych parametrach oczyszczania. Warto porównać karty techniczne zamiast polegać na nazwach marketingowych.
Pamiętaj: wszystkie oczyszczalnie biologiczne muszą spełniać te same normy prawne określone w rozporządzeniu z 2019 roku. Termin “ekologiczna” nie gwarantuje lepszych parametrów oczyszczania ani niższych kosztów eksploatacji.
Nie nazwa decyduje o jakości oczyszczalni, ale konkretne parametry techniczne i zgodność z normami prawnymi. Jeśli potrzebujesz biopreparatów do konserwacji (niezależnie od typu urządzenia), wybieraj produkty działające zgodnie z normami środowiskowymi.
Bibliografia
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz.U. 2019 poz. 1311). Dostępne na: https://isap.sejm.gov.pl
- Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie – Wytyczne i wymagania dotyczące pozwoleń wodnoprawnych. Dostępne na: https://www.wody.gov.pl
- Główny Inspektorat Ochrony Środowiska – Raporty o stanie środowiska, monitoring jakości wód i ścieków. Dostępne na: https://www.gios.gov.pl
- Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. 2017 poz. 1566 z późn. zm.) – przepisy dotyczące gospodarowania wodami i odprowadzania ścieków. Dostępne na: https://isap.sejm.gov.pl
- Ministerstwo Klimatu i Środowiska – Informacje o przepisach dotyczących ochrony wód i gospodarki ściekowej. Dostępne na: https://www.gov.pl/web/klimat