Tunele rozsączające tracą chłonność najczęściej dlatego, że pod nimi narasta biomata: warstwa śluzu bakteryjnego, tłuszczów i drobnych zawiesin, która coraz słabiej przepuszcza wodę do gruntu. Zanim pomyślisz o koparce, sprawdź osadnik, studzienkę rozdzielczą i to, czy do systemu nie trafia deszczówka. Jeśli winna jest sama biomata organiczna, można ją rozkładać biologicznie przez kominki wentylacyjne, bez rozkopywania ogrodu. Jeśli problemem jest grunt, piasek albo woda gruntowa, żaden biopreparat tego nie zmieni.
Czym tunele rozsączające różnią się od klasycznego drenażu?
Tunel to nie rura, tylko łukowaty moduł bez dna, z perforacją po bokach. Leży na warstwie żwiru, a pod jego sklepieniem zostaje wolna przestrzeń, do której wpływają podczyszczone ścieki (4).
W klasycznym drenażu woda płynie wąską rurą i wycieka przez małe otwory. W tunelu ścieki rozlewają się po szerokim żwirowym dnie, a kominki wentylacyjne doprowadzają powietrze, które wspiera tlenowe oczyszczanie (4). Jeśli chcesz porównać budowę obu rozwiązań, opisaliśmy ją w artykule o tym, jak wygląda schemat drenażu rozsączającego.
Ta konstrukcja nie daje jednak gwarancji, że tunel nigdy się nie zamuli. Zamiast zatkanych otworów w rurach zatyka się powierzchnia gruntu pod tunelem i obok niego.
Jak powstaje kolmatacja pod tunelem?
Kolmatacja to stopniowe zatykanie porów gruntu przez biomatę. Tworzy się ona tam, gdzie ścieki stykają się z gruntem: najpierw na dnie wykopu, a gdy gęstnieje, także na jego ścianach (1).
Cienka biomata jest zjawiskiem normalnym w każdym polu rozsączającym. Kłopot zaczyna się, gdy rośnie szybciej, niż bakterie po stronie gruntu zdążą ją rozkładać. Wtedy coraz mocniej ogranicza tempo, w jakim woda wsiąka w ziemię (1).
Najczęstszy powód to części stałe, które uciekają z osadnika. Gdy w zbiorniku zbiera się za dużo osadu i kożucha, zawiesina przechodzi dalej i z czasem zatyka pole rozsączające (2). W drobnoziarnistych gruntach biomata bywa grubsza niż w gruboziarnistych, bo dociera tam mniej tlenu (1).
Po czym poznać, że tunele tracą chłonność?
Najprościej zajrzeć do kominków wentylacyjnych. Jeśli w kominku widać stojącą wodę, która nie opada mimo przerwy w korzystaniu z wody w domu, tunel nie nadąża z oddawaniem ścieków do gruntu.
Inne sygnały, na które warto patrzeć:
- mokre, gąbczaste miejsca na trawniku nad tunelami (2),
- wyraźny zapach ścieków w rejonie pola rozsączającego (2),
- woda stojąca wysoko w studzience rozdzielczej,
- wolniejszy odpływ z umywalki, prysznica i toalety,
- cofanie się ścieków do domu, czyli objaw, który wymaga reakcji od razu (2).
Objawy zwykle narastają powoli, przez wiele miesięcy. Dlatego dobrze raz na jakiś czas zaglądać do kominków i zapisywać, jak wysoko stoi woda.
Co sprawdzić, zanim zaczniesz udrażniać tunele?
Najpierw sprawdź to, co do tuneli płynie. Udrażnianie nie ma sensu, jeśli osadnik przepuszcza osad albo do systemu trafia za dużo wody.
- Osadnik i wywóz osadu. Jeśli osad dawno nie był wywożony, zamów wóz. W oczyszczalni tunelowej osad usuwa się co najmniej raz w roku (4), a dokładny termin podaje instrukcja Twojej oczyszczalni. Jeśli osadnik ma filtr na odpływie, oczyść go według instrukcji.
- Studzienka rozdzielcza. Zobacz, czy ścieki wypływają równo wszystkimi wylotami. Gdy studzienka się przechyliła albo jeden wylot jest zamulony, większość ścieków trafia do jednej nitki tuneli, która zatyka się szybciej niż pozostałe.
- Deszczówka. Rynny, odwodnienie podjazdu czy pompa z drenażu wokół fundamentów nie mogą być podłączone do oczyszczalni. Taką wodę trzeba odprowadzić gdzie indziej (3). Sprawdź też, czy po ulewie woda z terenu nie spływa na pole rozsączające.
- Przecieki i zużycie wody. Cieknąca spłuczka albo kran potrafią przeciążyć system (2). Rozłóż też pranie na kilka dni zamiast robić kilka cykli naraz.
- Mróz. Zamarznięte pole też nie przyjmuje ścieków. Przemoczony system zamarza łatwiej, a ubity śnieg i zagęszczony grunt słabiej izolują (3). Nie odśnieżaj pola, nie składuj na nim śniegu z podjazdu i nie wjeżdżaj na nie autem (3).
Jak udrożnić tunele biologicznie, bez wykopów?
Bakterie i enzymy trzeba dostarczyć tam, gdzie leży biomata, czyli na dno tuneli. Robi się to przez kominki wentylacyjne albo studzienkę rozdzielczą, a nie przez toaletę, bo preparat wsypany do muszli zostałby w dużej części w osadniku.
Do tego służy BioMe Regenerator Tuneli. Według producenta zawiera nośnik mineralny, którego granulki opadają na dno tunelu i stopniowo uwalniają bakterie Bacillus oraz pięć enzymów: lipazę, proteazę alkaliczną i neutralną, alfa-amylazę i celulazę. Enzymy rozkładają tłuszcze, białka, skrobię i celulozę, czyli organiczną część biomaty.
- Usuń przyczynę. Najpierw osadnik, deszczówka i przecieki z listy wyżej. Bez tego biomata szybko wróci.
- Zabezpiecz się. Pracujesz przy ściekach, więc załóż rękawice i okulary ochronne. Nie wchodź do studzienki i nie pochylaj się nisko nad otwartym włazem.
- Zaplanuj termin. Wybierz wieczór, po którym przez co najmniej 24 godziny możesz nie spuszczać wody do oczyszczalni. Nie rób tego w dniu, w którym regenerujesz zmiękczacz wody albo do kanalizacji trafia kondensat z kotła gazowego.
- Rozrób preparat. Całe opakowanie 600 g wsyp powoli do 20 l letniej wody, zamieszaj i odczekaj 15-20 minut. Woda nie może być gorąca: powyżej 30°C preparat traci aktywność. Nie wsypuj suchego proszku do tuneli.
- Wlej roztwór. Zdejmij daszki kominków wentylacyjnych i wlej roztwór przez kominki albo do studzienki rozdzielczej. Przy interwencji nie używaj toalety.
- Wstrzymaj dopływ na dobę. Przez co najmniej 24 godziny nie korzystaj z wody, która płynie do oczyszczalni. Przez 48 godzin po aplikacji ogranicz chlor i inną chemię, a środków chlorowych nie łącz z preparatem w ogóle.
- Obserwuj kominki. Według producenta pierwsze efekty pojawiają się po 7-14 dniach, a pełne po 4-6 tygodniach. Notuj poziom wody w kominkach co kilka dni.

BioMe Regenerator Tuneli
Granulki z nośnikiem mineralnym opadają na dno tunelu i uwalniają bakterie Bacillus oraz pięć enzymów, które rozkładają organiczną biomatę. Aplikacja przez kominki wentylacyjne lub studzienkę rozdzielczą.
Zobacz produktPo interwencji producent zaleca prewencję: 150 g co 3 miesiące, rozpuszczone w 5-10 l wody i wlane wieczorem do studzienki rozdzielczej. Przy prewencji można też wsypać dawkę do toalety i spłukać. Opakowanie trzymaj szczelnie zamknięte, w suchym miejscu, w temperaturze do 25°C i poza zasięgiem dzieci. Zużyj je w ciągu 24 miesięcy od otwarcia.
Jeśli wolisz cotygodniową pielęgnację samego osadnika, służy do niej BioMe do oczyszczalni z rozsączaniem: 20 g co 7 dni wsypujesz do toalety i spłukujesz wodą. Bakterie i enzymy rozkładają wtedy tłuszcze i włókna, zanim ścieki dotrą do tuneli.

BioMe do oczyszczalni z rozsączaniem
Cotygodniowa dawka bakterii Bacillus i pięciu enzymów przez toaletę, która rozkłada tłuszcze, papier i osady organiczne w osadniku oczyszczalni z drenażem, studnią chłonną lub tunelami.
Zobacz produktNie wlewaj do tuneli kwasów, ługów ani środków z chlorem. Mogą na chwilę naruszyć osad, ale przy okazji niszczą bakterie, które oczyszczają ścieki w zbiorniku. Wtedy do tuneli płyną gorzej oczyszczone ścieki i problem wraca.
Czego biopreparat nie naprawi?
Biopreparat rozkłada materię organiczną i nic poza tym. Nie zmieni rodzaju gruntu, nie usunie piasku ani mułu mineralnego i nie obniży poziomu wód gruntowych.
Mówimy o tym wprost, bo w tych sytuacjach regeneracja biologiczna da niewiele albo nic:
- Grunt gliniasty. Tuneli nie zaleca się w glinie, bo tam po prostu nie działają długo (4).
- Wysoko położone wody gruntowe. Wykluczają one zarówno tunele, jak i drenaż. Rozwiązaniem bywa oczyszczalnia biologiczna albo rozsączanie w nasypie (4).
- Piasek i muł naniesione do tuneli. Na przykład przez rozdartą geowłókninę lub wodę z terenu. Bakterie nie rozkładają minerałów.
- Zagęszczony grunt i zgniecione moduły. Jazda autem po polu ubija ziemię i zmniejsza jego zdolność do oczyszczania (3).
- Błędy montażu. Krzywo osadzona studzienka, brak spadku albo za mała liczba tuneli wymagają poprawki, a nie preparatu.
Kiedy wezwać fachowca albo wymienić złoże?
Od razu, gdy ścieki wychodzą na powierzchnię albo cofają się do domu. Kontakt ludzi lub zwierząt ze ściekami to zagrożenie dla zdrowia, które trzeba usunąć natychmiast (2).
Fachowca wezwij też wtedy, gdy po 6 tygodniach od regeneracji poziom wody w kominkach nadal stoi wysoko. Producent preparatu wskazuje, że wtedy problem prawdopodobnie nie jest biologiczny: w grę wchodzą uszkodzone tunele, płytko zalegająca woda gruntowa, za małe pole albo zniszczona biologia w zbiorniku. Serwisant sprawdzi spadki, studzienkę, stan modułów i grunt, a w razie potrzeby zrobi odkrywkę w jednym miejscu.
Wymiana złoża oznacza odkopanie tuneli, usunięcie zamulonego żwiru, ułożenie nowego i ponowny montaż modułów. Czasem lepiej przenieść pole w inne miejsce działki albo zmienić typ oczyszczalni. Mechaniczne metody udrażniania i ich ograniczenia opisaliśmy w tekście o tym, co zrobić, gdy drenaż oczyszczalni jest zapchany. Ogólne zasady codziennej obsługi znajdziesz w poradniku jak dbać o przydomową oczyszczalnię ścieków.
FAQ: tunele rozsączające i utrata chłonności
Czy sam wywóz osadu udrożni tunele?
Nie. Wywóz opróżnia osadnik, ale biomata pod tunelami zostaje. Jest za to warunkiem, żeby regeneracja miała sens, bo zatrzymuje dopływ nowych części stałych.
Czy żrący udrażniacz do rur pomoże tunelom?
Nie. Silne kwasy, ługi i środki z chlorem uderzają w bakterie oczyszczalni. Do tuneli trafiają potem gorzej oczyszczone ścieki, które znów budują biomatę.
Czy regenerację można zrobić w listopadzie?
Tak, dopóki pole nie jest zamarznięte. Preparat rozrabiasz w letniej wodzie, nie gorącej. W zimnym gruncie procesy biologiczne zwalniają, więc efekt może przyjść później. Jeśli tunele zamarzły, preparat ich nie rozmrozi i potrzebna jest ocena fachowca.
Jak szybko widać efekty regeneracji?
Producent podaje, że pierwsze efekty widać po 7-14 dniach, a pełne po 4-6 tygodniach. Jeśli po 6 tygodniach nic się nie zmienia, przyczyna leży raczej w gruncie, wodzie gruntowej lub samej instalacji i potrzebny jest instalator.
Czy po tunelach można jeździć autem?
Nie. Samochody, quady i zwierzęta gospodarskie powinny omijać pole rozsączające przez cały rok, bo ubijają grunt i mogą uszkodzić moduły (3).
- Pumper, „Biomat Basics”, pumper.com
- University of Minnesota Onsite Sewage Treatment Program, „Troubleshooting”, septic.umn.edu
- University of Minnesota Onsite Sewage Treatment Program, „Seasonal care”, septic.umn.edu
- KB.pl, „Oczyszczalnia tunelowa: cena, zasada działania, zalety, wady”, kb.pl
