Wysoki poziom wód gruntowych a oczyszczalnia i szambo: co wybrać i jak uniknąć problemów

Wysoki poziom wód gruntowych utrudnia budowę zarówno szamba, jak i przydomowej oczyszczalni. Szambo i zbiorniki oczyszczalni mogą zostać wypchnięte przez wodę, a nieszczelne zbiorniki napełniają się wodą z gruntu. Drenaż rozsączający wymaga co najmniej 1,5 m odstępu od najwyższego poziomu wód podziemnych. Przy płytkiej wodzie zwykle wybiera się oczyszczalnię z drenażem w nasypie albo oczyszczalnię biologiczną odprowadzającą wodę do rowu lub cieku. Zbiorniki trzeba wtedy zakotwić.

Jak sprawdzić poziom wód gruntowych na działce?

Najpewniej przez badanie gruntu, czyli odwiert wykonany przez geologa lub geotechnika. Badanie pokaże, na jakiej głębokości jest woda i jaki grunt ma działka.

Poziom wód gruntowych zmienia się w ciągu roku. Zwykle jest najwyższy wiosną, po roztopach, i po długich opadach. Pomiar wykonany suchym latem może pokazać wodę głębiej, niż będzie w kwietniu. Dlatego przy projektowaniu liczy się najwyższy poziom, a nie ten z dnia odwiertu.

Wstępne wskazówki dadzą Ci też sąsiedzi. Zapytaj, na jakiej głębokości mają wodę w studniach, czy ich piwnice podsiąkają wiosną i jak radzą sobie ich szamba lub oczyszczalnie.

Jaki problem stwarzają wody gruntowe dla szamba?

Dwa główne: wypór, który może wypchnąć zbiornik z ziemi, oraz woda wpływająca do nieszczelnego zbiornika. Szambo samo w sobie nie potrzebuje rozsączania, więc przy płytkiej wodzie bywa prostsze w budowie niż oczyszczalnia drenażowa.

Pusty lub prawie pusty zbiornik w nasyconym wodą gruncie działa jak łódka. Woda wypycha go do góry, co dotyczy zwłaszcza lekkich zbiorników z tworzywa. Skutki to przekrzywiony właz, wyrwana rura dopływowa i konieczność ponownego montażu. Przy wysokich wodach zbiornik montuje się z kotwieniem do płyty betonowej lub z obciążeniem, według instrukcji producenta.

Drugi problem to szczelność. Gdy zbiornik przecieka, a woda gruntowa stoi wyżej niż dno, woda z gruntu wpływa do środka. Szambo napełnia się szybciej, a Ty płacisz za wywóz wody, która nie pochodzi z domu.

Pamiętaj też, że szamb nie wolno lokalizować na terenach zagrożonych powodzią i zalewowych (1).

Czy przy wysokich wodach gruntowych można zbudować oczyszczalnię drenażową?

Klasycznej, z drenażem zakopanym w gruncie, zwykle nie. Między dnem urządzenia rozsączającego a najwyższym poziomem wód podziemnych musi być co najmniej 1,5 m (2).

Ta warstwa gruntu nie jest formalnością. To w niej ścieki po osadniku są doczyszczane, zanim dotrą do wody. Gdy drenaż leży za blisko wód gruntowych, ścieki trafiają do nich prawie bez oczyszczenia, a sam drenaż wiosną stoi w wodzie i przestaje przyjmować ścieki.

Więcej o wymaganiach dotyczących lokalizacji przeczytasz w artykule odległości przydomowej oczyszczalni ścieków: przepisy i wymagania techniczne.

Jaka oczyszczalnia przy wysokim poziomie wód gruntowych?

Najczęściej stosuje się dwa rozwiązania: drenaż w nasypie albo oczyszczalnię biologiczną, która odprowadza oczyszczoną wodę do rowu, cieku lub innego odbiornika. Wybór zależy od działki i powinien go potwierdzić projektant.

Niezależnie od wybranego rozwiązania, zbiorniki oczyszczalni w wysokich wodach również trzeba zabezpieczyć przed wyporem. Montaż w mokrym wykopie często wymaga też czasowego odwodnienia, co warto uwzględnić w kosztorysie.

Czy wolno opróżniać zbiornik przy wysokim poziomie wód gruntowych?

Zapytaj o to producenta zbiornika lub instalatora. Opróżniony zbiornik jest najbardziej narażony na wypchnięcie, szczególnie wiosną.

Dotyczy to wywozu szamba, usuwania osadu z osadnika i serwisu oczyszczalni. Jeśli zbiornik nie był kotwiony, a wiosną woda stoi wysoko, wywóz w takim okresie może skończyć się przesunięciem zbiornika. Dobrze zakotwiony zbiornik jest bezpieczniejszy, ale zasady i tak ustala producent.

Jak odróżnić zalany drenaż od zamulonego?

Zwróć uwagę, kiedy pojawia się problem. Drenaż zalany wodą gruntową zawodzi sezonowo, wiosną i po ulewach. Drenaż zamulony biofilmem i osadem pogarsza się stopniowo, niezależnie od pogody.

• Problem wraca co wiosnę, a latem znika: prawdopodobnie wody gruntowe. Biopreparat tu nie pomoże, potrzebna jest zmiana rozwiązania, na przykład drenaż w nasypie.
• Ścieki coraz wolniej wsiąkają przez cały rok: prawdopodobnie kolmatacja, czyli zamulenie drenażu.
• Nagłe pogorszenie po latach dobrej pracy: możliwe uszkodzenie rur, korzenie albo osad wypłukany z przepełnionego osadnika.

Przy zamuleniu pomaga regularne usuwanie osadu z osadnika i preparat, który rozkłada biofilm w drenażu. Szerzej opisujemy ten problem w artykule zapchany drenaż oczyszczalni: przyczyny, objawy i rozwiązania.

Regenerator drenażu BioMe

Bakterie Bacillus i pięć enzymów, które rozkładają biofilm zamulający rury i żwir drenażu. Pomaga przy kolmatacji, ale nie przy drenażu zalanym wodą gruntową ani uszkodzonym mechanicznie.

Zobacz produkt

Co zrobić, gdy oczyszczalnię zalała woda?

Ogranicz zużycie wody, wyłącz zasilanie urządzeń elektrycznych, jeśli są zalane, i wezwij serwis. Po opadnięciu wody instalację trzeba sprawdzić i często uruchomić od nowa.

Woda z zewnątrz rozcieńcza ścieki i wypłukuje bakterie, a zalana dmuchawa lub pompa może się uszkodzić. Sprawdź, czy zbiorniki się nie przesunęły, czy nie ma w nich mułu i piasku oraz czy urządzenia działają. Dopiero gdy instalacja jest sprawna, odbuduj mikroflorę.

BioMe Starter Care

Aktywator z bakteriami i czterema grupami enzymów do ponownego uruchomienia oczyszczalni po awarii lub serwisie. Dwie dawki po 150 g rozpuszczasz w wiadrze letniej wody, w odstępie dwóch dni.

Zobacz produkt

Jak ograniczyć problemy z wodą gruntową w istniejącej instalacji?

Nie dokładaj wody, która do instalacji nie powinna trafiać, dbaj o szczelność zbiorników i obserwuj, jak instalacja zachowuje się wiosną.

• Sprawdź, czy do szamba lub oczyszczalni nie jest podłączona rynna, drenaż opaskowy domu albo odwodnienie podjazdu.
• Odprowadź wodę deszczową z dachu z dala od drenażu rozsączającego.
• Notuj daty wywozów i objętość ścieków. Gwałtowny wzrost wiosną to znak, że woda z gruntu wpływa do zbiornika.
• Przy przeglądzie poproś serwisanta o sprawdzenie szczelności i ułożenia zbiorników.
• Jeśli drenaż co roku stoi w wodzie, porozmawiaj z projektantem o przebudowie. Doraźne środki tego nie rozwiążą.

Jak działa i jak jest zbudowany drenaż, opisujemy w poradniku drenaż rozsączający: schemat, montaż i najczęstsze problemy.

FAQ: wody gruntowe a oczyszczalnia i szambo

Co jest lepsze przy wysokich wodach gruntowych: szambo czy oczyszczalnia?

To zależy od działki. Szambo nie wymaga rozsączania, ale generuje stałe koszty wywozu. Oczyszczalnia jest możliwa w wersji z drenażem w nasypie lub z odprowadzeniem do rowu, jeśli jest odpowiedni odbiornik.

Ile metrów musi być między drenażem a wodą gruntową?

Co najmniej 1,5 m między dnem urządzenia rozsączającego a najwyższym poziomem wód podziemnych (2).

Dlaczego szambo napełnia się szybciej wiosną?

Najczęściej przez nieszczelność, przez którą wpływa woda gruntowa, albo przez wodę deszczową wpływającą przez pokrywę lub podłączoną rynnę.

Czy plastikowe szambo nadaje się na działkę z wysoką wodą?

Tak, jeśli producent dopuszcza montaż w takich warunkach i zbiornik zostanie zakotwiony lub obciążony zgodnie z instrukcją. Bez tego grozi wypchnięciem.

Czy biopreparat pomoże, gdy drenaż stoi w wodzie gruntowej?

Nie. Biopreparat rozkłada osad i biofilm, ale nie obniży poziomu wód gruntowych. Taki drenaż wymaga zmiany rozwiązania technicznego.

Źródła

1. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, § 34, arslege.pl.
2. Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków (Dz.U. 2019 poz. 1311), isap.sejm.gov.pl.